Australië blijft in Azië liggen

Australië is de belangrijkste bondgenoot van de VS in Azië. Premier Howard schaamt zich daar niet voor. Maar hij wil zijn Aziatische buren niet bruuskeren.

Ondanks de nauwe militaire samenwerking in Irak tussen de Verenigde Staten, Groot-Brittannië en Australië komt er geen formele band tussen de drie landen. Dat heeft de Australische minister-president John Howard in New York verklaard. Volgens Howard zijn de banden van Australië met landen in Azië te belangrijk. ,,Ik wil niet dat we moeten kiezen'', zei Howard.

Over een nieuwe `Anglosferische' band werd de afgelopen weken in Australië steeds vaker gerept. Dat kwam omdat Australië met Groot-Brittannië het enige land was dat de door de VS geleide oorlog tegen het Irak van Saddam Hussein met gevechtstroepen steunde. Afgelopen weekeinde bracht Howard door op de ranch van president Bush in Texas. Bush liet Howard ook een stukje meevliegen in de `Air Force One', het presidentiële vliegtuig. Zulke privileges zijn slechts aan zeer bevriende staatslieden voorbehouden.

Volgens Howard heeft zijn land sterke handelsrelaties met Japan en China en zijn er nauwe diplomatieke banden met Indonesië. Dat laatste getuigt overigens van een optimistische kijk op de relatie met Jakarta. De Indonesische minister van Buitenlandse Zaken, Hassan Wirajuda, kritiseerde onlangs op een internationale conferentie over mensensmokkel op Bali het opkomende unilateralisme van de VS, Groot-Brittannië en Australië. ,,Dat unilateralisme heeft tot een gruwelijke oorlog in Irak en nieuwe niveaus van menselijk leiden geleid'', zei Wirajuda.

Jakarta is ook nog steeds verbolgen over de Australische ommezwaai over Oost-Timor. Nadat het land eerst de Indonesische annexatie van het gebiedsdeel had erkend, leidde het later een VN-vredesmacht als opmaat naar onafhankelijkheid.

Ook Howard beseft dat goede betrekkingen met buurland Indonesië in het belang van zijn land zijn. Alleen door samenwerking kunnen terreurdreigingen effectief worden bestreden en kan Australië de komst van illegale bootvluchtelingen indammen. Daarom wekt het weinig verwondering dat de Sydney Morning Herald vorige week berichtte dat Howard in New York zou gaan pleiten voor een permanente zetel zonder vetorecht in de VN-Veiligheidsraad voor een vijftal landen, waaronder Indonesië. Nu de oorlog in Irak achter de rug is, wil Australië kennelijk snel werk maken van een herstel van een werkzame relatie met Indonesië. Het lidmaatschap van een bond van rijke westerse en Engelsprekende landen zou daarbij een barrière zijn.

Een bezoek aan de ranch van Bush zit er voor de regeringsleider van Australië's oosterbuur Nieuw Zeeland voorlopig niet in. Minister-president Helen Clark zei zaterdag in een interview met de Engelse krant The Guardian dat de VS en gevaarlijk precedent hebben geschapen door in Irak ten strijde te trekken zonder VN-mandaat. Volgens Clark zal China in deze eeuw de grootste economie worden en daarmee grotere militaire macht verwerven. ,,Ik wil geen precedent scheppen, wie dan ook het sterkste jongetje in de straat mag worden'', aldus Clark. Vorige maand moest Clark excuses aan Washington aanbieden omdat ze had verklaard dat een oorlog onder Al Gore als president nooit plaats zou hebben gehad.

Volgens Nieuw-Zeelandse diplomaten zou de opmerking de Nieuw-Zeelandse economische belangen hebben geschaad. Toch zwijgt Clark ook nu niet. ,,Misschien denkt ze met de opmerkingen haar kansen te verhogen om Kofi Annan op te kunnen volgen als secretaris generaal van de VN'', sneerde de krant The Dominion Post in Wellington gisteren.