Zaak tegen premier is uitzonderlijk

De zaak tegen Berlusconi is uitzonderlijk: zittende staatshoofden of regeringsleiders staan zelden terecht, veelal omdat ze in die functies onschendbaarheid genieten. Een strafzaak tegen de Franse president Chirac wegens betrokkenheid bij fraude ten tijde van zijn burgemeesterschap van Parijs (1977-1995) werd twee jaar geleden geseponeerd in verband met de immuniteit van de president.

Het Watergate-afluisterschandaal dwong de zittende Amerikaanse president Nixon in 1974 wel tot voortijdig aftreden, maar dat was het resultaat van een afzettingsprocedure, niet van een strafzaak. Zijn verre opvolger Clinton overleefde in 1999 het `voorspel' van een dergelijke procedure wegens meineed en obstructie van de rechtsgang.

Als het tot een proces tegen politieke leiders komt, is het meestal als ze `ex' zijn. Zo werd in Italië zelf vorige week de ex-premier Andreotti in hoger beroep vrijgesproken van de aanklacht dat hij banden met de maffia zou hebben onderhouden. Een andere ex-premier, Craxi, werd in 1996 wel veroordeeld wegens corruptie, maar hij was inmiddels uitgeweken naar Tunesië. Romano Prodi hing in 1996, toen hij premier van Italië was, vervolging wegens machtsmisbruik boven het hoofd, maar tot een proces kwam het niet.

Elders in Europa werd in 1991 de Griekse ex-premier Papandreou vervolgd wegens corruptie. Hij werd na een proces van tien maanden in januari 1992 vrijgesproken.

Na de val van het socialisme in Oost-Europa verscheen een groot aantal afgezette leiders voor de rechter, zoals in Albanië, Bulgarije, (Oost-)Duitsland, Roemenië en Tsjechië. Ze werden beschuldigd van misdrijven tijdens hun bewind, zoals de Roemeense president Ceausescu die op eerste kerstdag 1989 ter dood werd veroordeeld en werd geëxecuteerd, de Bulgaarse leider Zjivkov die huisarrest kreeg wegens financiële malversaties, en ex-DDR-premier Krenz die 6,5 jaar cel kreeg wegens zijn aandeel in de dood van zes Oost-Duitse vluchtelingen bij de Berlijnse Muur. De Oekraïense ex-premier Lazarenko moet later dit jaar in de VS terechtstaan wegens het witwassen van 114 miljoen dollar.

Buiten Europa zijn strafzaken tegen ex-leiders evenmin uitzonderlijk.