Schröders Agenda 2010 is nog niet voldoende

,,De consumenten kopen niet, en de beleggers investeren niet.'' En het wordt alleen maar erger als bondskanselier Schröder zijn hervormingsplan, Agenda 2010, uitvoert, vreest het Duitse weekblad Die Zeit. Het Berlijnse Instituut voor Economisch Onderzoek heeft volgens het blad uitgezocht dat Schröders concept de groei van de werkloosheid zal versnellen.

Op zichzelf zijn Schröders plannen wel verstandig, maar het probleem is volgens het blad dat ze beperkt blijven tot de sociale zekerheid en dat ze niet voorzien in het stimuleren van de vraag. Aan het bedrijfsleven ligt het dit keer niet, meent het blad. Vorig jaar steeg de Duitse export veel sterker dan het Europese gemiddelde, maar anders dan in vorige crises is dat niet voldoende om de motor van de economie aan te zwengelen.

Ook het Duitse maandblad Capital vindt dat hervorming van de sociale zekerheid lang niet voldoende is, gezien de omvang van de problemen: de werkloosheid nadert de grens van vijf miljoen personen, en het land heeft een schuld van twintig miljard euro. De economie in Duitsland staat op het nulpunt, constateert het blad.

En het kan goed zijn dat het ook nog gaat vriezen, niet alleen in Duitsland, maar ook in de andere lidstaten van de Europese Unie. Want volgens de weekendeditie van het Britse dagblad The Business betekent de verhuizing van chipmaker Infineon van Duitsland naar Zwitserland ,,een nieuw stadium in de exodus van bedrijven uit de Europese Unie naar landen met lagere belastingen en een meer ontspannen arbeidswetgeving''.

Het blad verwacht dat de uittocht in omvang zal toenemen door een recente uitspraak van het Europese Hof. Deze hield in dat ,,de Franse regering de wet overtrad door het opleggen van een belasting op het vertrek van bedrijven uit Frankrijk''. Frankrijk staat daarin niet alleen. Twaalf van de vijftien EU-leden leggen bedrijven die hun thuisland verlaten, een verhuisbelasting op van dertig procent van de kapitaalwaarde. Volgens het blad is het bijna zeker dat een volgende uitspraak van het Europese Hof in een soortgelijke zaak tot gevolg zal hebben dat deze verhuisbelasting het loodje legt.

Zwitserland is voor ondernemingen als Infineon een aantrekkelijk alternatief, vooral omdat de bedrijfslasten er ruim tweederde lager zijn dan die in Duitsland. Door het hoofdkwartier te verplaatsen naar Zwitserland bespaart Infineon vierhonderd miljoen euro. De exodus blijft volgens het blad niet beperkt tot hightech-bedrijven. Ook Procter & Gamble heeft Duitsland verruild voor Zwitserland. Uit een onderzoek van het accountantsbureau Arthur D. Little blijkt volgens het blad verder dat de helft van de grote ondernemingen die in Europa op zoek zijn naar nieuwe vestigingslocaties, de voorkeur geeft aan Zwitserland. Zestien procent van die ondernemingen prefereert Engeland. Trots meldt het blad dat vooral Londen als vestigingsplaats in hoog aanzien staat bij de internationale zakenwereld.

Als er één grote beurs voor de hele wereld zou moeten komen, is niet New York maar Londen de aangewezen plaats, meent Ben Steil, een vooraanstaand lid van de Amerikaanse Raad voor Buitenlandse Zaken. Het Amerikaanse zakenblad Forbes laat hem aan het woord in een artikel van tien pagina's, ongewoon lang voor een blad als dit, en ongewoon kritisch van toon. Het blad stelt bij monde van Steil vast dat ondernemingen die genoteerd staan op de New York Stock Exchange, NYSE, miljoenen dollars per jaar moeten betalen om aan de Amerikaanse boekhoud- en beursregels te voldoen. Steil karakteriseert het Amerikaanse beleid als ,,protectionistisch, omdat de Amerikaanse wetgeving het moeilijk maakt voor kleine beleggers om buiten Amerika aandelen te kopen''. Hij vindt ook dat ,,de NYSE duur is, internationaal geïsoleerd, vatbaar voor schandalen en corruptie, en archaïsch''. Het blad voorziet dat zich twee kampen vormen, één rond de NYSE en één rond de London Stock Exchange. Een wereldbeurs zit er voorlopig niet in.

Daar zullen de topbazen van de tien grootste zakenbanken van Wall Street, de `Terrible Ten', waarschijnlijk niet wakker van liggen. In ieder geval lijken ze volgens het Amerikaanse weekblad BusinessWeek in het openbaar niet erg onder de indruk te zijn van de schikking die ze hebben moeten treffen met de New-Yorkse officier van justitie, Eliot Spitzer. De schikking kost hun 1,4 miljard dollar. Het blad meent echter dat ze ondanks het vertoon van onverschilligheid wel degelijk geschokt en vernederd zijn. Het denkt dat het nog jaren zal duren voor de zakenbanken het vertrouwen hebben teruggewonnen.

Het Britse weekblad The Economist heeft er geen hoge pet van op. Het constateert dat de schikking tot stand is gekomen ,,zonder dat iemand iets heeft toegegeven of ontkend, en zonder dat er iets is bewezen''. En bovendien: ,,De topbazen hebben weinig meer opgelopen dan een beschadigde reputatie. In plaats van met hun baan te betalen voor de overtredingen van hun bedrijf hebben ze betaald met honderden miljoenen dollars van de aandeelhouders.'' Al met al zijn er veel mensen die iets te verwijten valt. Maar, zo spreekt het blad de boze beleggers toe, ,,uw geld is uw eigen verantwoordelijkheid, ongeacht wat zoetgevooisde advocaten u vertellen''.