Reuzel en jam uit de boerderijbus

In Groningen slijten al tachtig boeren hun streekproducten via boerderijbussen. ,,Het was gewoon: de kop d'r veur.''

Anna Huizinga uit Sappemeer stapt vrijdagsmiddags geregeld even de Boerderijbus binnen om groenten en kruiden te kopen. ,,Deze producten komen van ons eigen Groninger land, zijn lekker en gezond, ook al omdat er weinig of geen gifstoffen bij gebruikt worden.''

Zij wijst op een doosje Hollandse aardbeien van 1,50 euro dat in de schappen van de bus ligt. ,,Bij de supermarkt betaal je voor een doosje uit Spanje veel meer.'' De elf meter lange, omgebouwde SRV-bus is een mini-supermarkt van streekeigen producten, die zes plaatsen in Oost-Groningen aandoet.

Een greep uit de meer dan 600 streekeigen producten die te koop zijn: kruidkoek uit Borgercompagnie, rollade van slager Arkema uit Noordbroek, kippensoep van collega Glas uit Loppersum, wijnen uit Siddeburen, pannenkoekmeel uit Feerwert, mosterd, jam, fruit, honing, kazen, reuzel (gebakken varkensvet), appelen, aardappelen en groenten.

De boerderijbussen – het zijn er twee – zijn een initiatief van het coöperatief `Compagniester Banket'. Enkele jaren geleden zette een aantal boerinnen een culinaire fietsroute op door lintdorpen in Oost-Groningen, waarbij de fietsers getracteerd werden op streekproducten. De proevers vroegen vaak of ze die ook ergens konden kopen. Zo ontstond het idee het project op te zetten. ,,We hebben geen marktonderzoek gedaan'', vertelt mede-initiatiefnemer en oud-akkerbouwer Willem Schaap uit Middelstum, tevens secretaris van de coöperatie. ,,Het was gewoon `de kop d'r veur'.''

Schaap somt de voordelen op. Zo weet de consument waar het product vandaan komt, namelijk uit de buurt. En de boer heeft een extra afzetkanaal. Inmiddels leveren 80 boeren aan de Boerderijbus, die vorig jaar een omzet haalde van 125.000 euro. ,,Adverteren doen we nauwelijks'', vertelt Schaap. ,,De meeste klanten krijgen we via mond-tot-mond-reclame.'' De leveranciers bepalen samen met de coöperatie de prijs. ,,De marges zijn daardoor veel groter dan op een doorsnee product'', zegt Schaap, ,,namelijk 32 procent, omdat de diverse schakels tussen producent en consument weg zijn.''

Schaap bezoekt de boeren en boerinnen geregeld thuis en vergaart zo kennis over hun producten. ,,Je kunt de consument dan vervolgens vertellen waarom de aardappelen duurder zijn, bijvoorbeeld wegens een slechte oogst of wegens bepaalde heffingen in verband met voedselveiligheid, die de kosten verhogen. Dat accepteert een klant meestal. Een supermarktchef doet dat niet. Die zal zeggen: 't is de markt, maar die man spreekt niet met de boer zelf.''

Veehouder Arkema uit Noordbroek, wiens kleurenfoto net als die van drie andere leveranciers groot op de buitenkant van de bus prijkt, fokt op ecologische wijze Franse vleeskoeien: Blonde d' Acquitaines. Het vlees verkoopt Arkema zowel in een winkel aan huis als op markten. En ook via de boerderijbus. Boerin Margreet Arkema schat dat ze ongeveer 15 procent van hun omzet via de boerderijbus halen. ,,Het vlees wordt rechtstreeks aan de consument geleverd. Het blijft dicht bij huis, zodat er niet met vee gesleept hoeft te worden. Dat is voor het dierenwelzijn ook goed.'' Vanwege veeziekten vinden veel consumenten het prettig te weten waar het vlees vandaan komt, zegt zij. ,,We hebben veel vaste klanten en onze afzet is stabiel.''

Tussen nu en eind 2005 moeten er nog acht bussen bijkomen, die 60 locaties in Noord-Drenthe en de rest van Groningen moeten aandoen. Met de organisatie daarvan (mensen moeten worden opgeleid) en de investering (inclusief voorfinanciering van producten) van ongeveer 370.000 euro, is Schaap nu druk doende. Het aantal leveranciers zal dan verdubbelen. ,,Door verdere groei kun je ook iets luxere streekproducten leveren'', zegt Schaap. ,,Zoals forellen die gekweekt worden in Oost-Friesland of kokkels, die handmatig gevangen worden.''