`Politiek heeft zichzelf lamgelegd na Fortuyn'

Tweede-Kamervoorzitter Weisglas probeert vernieuwing van het politieke bedrijf op poten te zetten. Het frustreert hem dat het zo moeizaam gaat.

Het grote ongenoegen is er nog steeds. Niet dat het zo duidelijk aan de oppervlakte is als een jaar geleden voor en na de moord op Pim Fortuyn, maar Tweede-Kamervoorzitter Frans Weisglas merkt het dagelijks in zijn contacten met de buitenwereld. ,,Mensen zijn ontevreden over de politiek. Over de manier waarop 2,5 maand zonder resultaat gepraat is tussen CDA en PvdA. Dat nog steeds in de achterkamertjes van de informateurs afspraken worden gemaakt. Ongenoegen wordt onverschilligheid. Dat is net zo erg.''

VVD'er Frans Weisglas, vlak na de verkiezingen van mei vorig jaar gekozen tot Kamervoorzitter, probeerde het afgelopen roerige jaar vernieuwing van het politieke bedrijf op poten te zetten. Dat was hij voor de verkiezingen al van plan, maar het werd na de moord op Fortuyn, vurig pleitbezorger van vernieuwing van de politiek, en de historische verkiezingsuitslag alleen maar dringender.

Maar nieuwe politiek vormgeven in het parlement, gaat moeizaam. In 2002 dienden Kamerleden 1.158 moties in, een record van de laatste jaren. Veel te veel, vindt Weisglas. De Tweede Kamer moet veel meer op hoofdlijnen debatteren, het moet ,,minder langdradig, flitsender''. Met vreugde nam hij kennis van het pleidooi van jonge Kamerleden in het onlangs verschenen boek van journalist Gerard van Westerloo voor ingrijpende wijzigingen, zoals VVD'er Mark Rutte die voor een Tweede Kamer van 75 leden pleit.

Waarom gaat het zo langzaam?

,,De politiek heeft het afgelopen jaar zichzelf lamgelegd. Dat is mijn grote frustratie. De 87 dagen van het kabinet Balkenden waren eigenlijk maar 57 dagen, want er zat een zomerreces in waarin iedereen met vakantie was. Er waren wel een paar echte politieke debatten, maar die gingen vooral over het perikelen in het kabinet. Over de val, over Heinsbroek, over Nawijn en de doodstraf. Die waren wel aantrekkelijk. Maar de echte vernieuwing gaat langzaam. Als de jonge Kamerleden, die zelf pleiten voor drastische vernieuwing, op het spreekgestoelte staan, dan zie je het gebeuren: dan vinden ze hun onderwerp heel belangrijk en willen ze daar toch weer lang over praten. We hebben veel vernieuwingsplannen, daar blijf ik optimistisch over. Zo willen we debatten houden in het land, waar de specifieke onderwerpen spelen. Maar dat is er nog niet van gekomen.''

De Kamer had toch een plenair debat over de vogelpest in de Gelderse Vallei kunnen houden?

Weisglas is even stil. ,,Dat hadden we kunnen doen. Eigenlijk een heel goed idee.''

Wat moet er volgens u gebeuren om de overschilligheid over de politiek weg te nemen?

,,De belangrijkste opgave is dat er heel snel een nieuw kabinet komt, zonder regeerakkoord dat alles in detail vastlegt. Het verslag dat de informateurs Korthals Altes en Hoekstra vorige week hebben gemaakt, mag wat mij betreft het regeerakkoord zijn. Dat is een prachtig stuk, met daarin de hoofdlijnen. Ga nu een kabinet samenstellen en verdedig je voorstellen in de Tweede Kamer. CDA en PvdA wilden regelen dat stedelingen niet zomaar een woning in een dorp mogen kopen. Wat een onzin om zoiets in een regeerakkoord te zetten.''

Denkt u dat er nu meer dualisme tussen regering en volksvertegenwoordig komt?

,,Wat mij zorgen baart is dat in het papier van Korthals Altes en Hoekstra staat dat er meer dualisme moet komen, en dat tegelijkertijd Gerrit Zalm vice-premier wil worden en politiek leider wil blijven van de VVD. Dat staat haaks op elkaar, want dat is slecht voor het dualisme. Als Kamervoorzitter hoop ik vurig dat de nieuwe fractievoorzitter van de VVD de politiek leider zal worden. En de premier? Van Balkenende kan ik me voorstellen dat hij premier wil worden. Als je heel ver gaat kun je zeggen dat ook hij beter in de Kamer kan gaat zitten, maar dat is misschien te drastisch.''

Hoe kijkt u terug op de LPF?

,,Gemengd. Ze hebben geweldig veel energie gestoken in conflicten en conflictjes. Maar laat ik het negatieve niet benadrukken. Een aantal Kamerleden – Eerdmans, Herben, Van den Brink – is constructief bezig geweest. De LPF is de enige fractie die een nota heeft geschreven over een nieuwe werkwijze voor de Tweede Kamer.''

Is de wens dat er `nieuwe politiek' moet komen niet van alle tijden?

,,Dat is natuurlijk zo. Maar het ongenoegen dat Fortuyn heeft gemobiliseerd was wel heel concreet. Dat heeft nooit eerder tot 26 Kamerzetels geleid. Ik denk dat ook met Fortuyn op 15 mei tot zo'n zetelaantal was gekomen. Ik zou het fantastisch gevonden hebben met hem in de Kamer.''