Ontvoerders Erkel nemen contact op met autoriteiten

De ontvoerders van Arjan Erkel, de coördinator van Artsen zonder Grenzen in de Russische republiek Dagestan die negen maanden geleden verdween, hebben contact opgenomen met de lokale autoriteiten. Een in Nederland woonachtige Georgiër zou zich hebben opgeworpen als bemiddelaar.

Arjan Erkel werd op 12 augustus in een buitenwijk van de Dagestaanse hoofdstad Machatsjkala ontvoerd nadat hij zijn vriendin naar huis had gebracht. Majoor b.d. Vjatjeslav Izmajlov, een Russische expert in ontvoeringszaken, deed afgelopen maand op verzoek van voormalig sovjetleider Gorbatsjov onderzoek in Dagestan. Hij sprak met topfiguren binnen de lokale politie en geheime diensten en publiceert deze week zijn bevindingen in de krant Novaja Gazeta.

Begin maart belde een onbekende de Dagestaanse politie met de mobiele telefoon van Arjan Erkel, aldus Izmajlov. Enkele dagen later meldde minister Magomedtagirov, die verantwoordelijk is voor de politie: ,,Volgens onze inlichtingen leeft Erkel.'' Hij slikte die bewering later weer in.

De informatie over het telefoontje werd eind maart doorgespeeld aan een Nederlandse diplomaat. Op 30 maart maakte de familie Erkel zich op om naar Dagestan af te reizen, maar keerde op het laatste moment terug naar Den Haag voor spoedoverleg met het ministerie van Buitenlandse Zaken. Vervolgens besloot de familie wel naar Moskou maar niet naar Dagestan te gaan. Op woensdag 2 april betoogde de familie met Artsen zonder Grenzen voor de Doema, de Russische Tweede Kamer, en leverde meer dan 300.000 handtekeningen in bij president Poetin.

Een bron binnen de Dagestaanse politie is aanvankelijk boos dat het contact met de ontvoerders is uitgelekt, maar bevestigt het na enig aandringen. ,,Ik garandeer u voor 150 procent dat we op een zeer warm spoor zitten. Wees niet verbaasd als Erkel binnen een maand of zelfs deze week vrijkomt.''

Volgens de bron wordt Erkel onder redelijke omstandigheden vastgehouden. Ook bevestigt hij dat zich vanuit Nederland een bemiddelaar heeft gemeld. ,,De Nederlanders doen een onderzoek naar zijn identiteit. Ik beschouw het niet als mijn taak met dit soort bemiddelaars te praten, maar om ze achter de tralies te zetten. Ze willen in de regel een slaatje slaan uit de wanhoop van de familie.'' [Vervolg ERKEL: pagina 9]

ERKEL

'Geheime dienst is betrokken'

[Vervolg van pagina 1] Woordvoerder Mark Walsh van Artsen zonder Grenzen bevestigt dat de hulporganisatie ook de indruk heeft dat er schot zit in de zaak-Erkel. Begin april bezocht Walsh met de familie Erkel de Dagestaanse vertegenwoordiging in Moskou. ,,Niet dat wij concrete informatie kregen, het is meer een kwestie van sfeer. Men maakte ons met zo veel overtuiging duidelijk dat er beweging was, dat we ze nu het voordeel van de twijfel gunnen.'' De Nederlandse ambassade in Moskou geeft geen commentaar.

Volgens majoor Izmajlov is het anonieme telefoontje dat de Dagestaanse politie begin maart ontving, geen waterdicht bewijs dat Erkel leeft. Hij beschouwt het eerder als indicatie dat Erkel is ontvoerd in opdracht van een Russische geheime dienst, met het oogmerk druk uit te oefenen op Artsen zonder Grenzen. ,,Er is nu veel publicitaire en diplomatieke druk, dus geeft men een snippertje informatie weg. Mij lijkt het zaak nu de druk op de ketel te houden. Artsen zonder Grenzen kan het beste morgen weer met vader Erkel voor de Doema gaan betogen.''

Leden van de Dagestaanse afdeling van de FSB, de Russische geheime dienst, ontkenden tegen Izmajlov dat ze Erkel hebben ontvoerd, maar wilden tot zijn verbazing niet uitsluiten dat `collega's van elders' erbij betrokken waren.

De krant Novaja Gazeta, indertijd opgericht met het geld dat Michail Gorbatsjov verdiende met zijn Nobelprijs, staat bekend om haar zeer kritische houding tegenover de Russische autoriteiten. Journaliste Politskovskaja hoopt deze week bijvoorbeeld te bewijzen dat de GROe, de militaire inlichtingendienst, betrokken was bij het Nord-Ost-gijzelingsdrama in een theater in Moskou, afgelopen oktober.

Izmajlov hoopt dat de zaak-Erkel net zo afloopt als die van Nina Davidovitsj, een medewerker van de humanitaire organisatie Droezjba die twee weken voor Erkel in Tsjetsjenië werd ontvoerd. Davidovitsj werd tot 7 januari dit jaar vastgehouden in een kuil in een bos. De ontvoerders vertelden haar 1 miljoen dollar losgeld te eisen. Later zeiden ze dat ze hun eis hadden verlaagd tot 300.000 dollar.

De FSB verklaarde op 10 januari dat Davidovitsj bij een `speciale operatie' was bevrijd. Davidovitsj: ,,Het was een hele vreemde operatie. 's Nachts kwamen de kidnappers naar mijn kuil, blinddoekten me en maakten mijn ketting los. Daarna brachten ze me naar een minibusje. Die nacht moest ik meermalen in en uit minibusjes stappen. Uiteindelijk belandde ik in een personenauto. De chauffeur vertelde me dat hij van de FSB was en feliciteerde me met mijn bevrijding.''