Kaliningrad is nog niet jarig

De Russische regering wil niet dat de inwoners van Kaliningrad (het vroegere Königsberg) in 2005 herdenken dat hun stad 750 jaar geleden werd gesticht. Wat ze een jaar later wel mogen herdenken is dat Kaliningrad zestig jaar eerder, in 1946, Russisch werd.

Dat blijkt, zo meldt het Franse persbureau AFP, uit een brief van de regering aan het stadsbestuur van Kaliningrad. Het stadsbestuur had de regering om geld voor de viering gevraagd – veel geld: 330 miljoen dollar. Het krijgt dat niet, aldus de regering in haar brief, waarin ze verwijst naar een aanbeveling van president Poetin. Het pikante is, dat Poetins vrouw Loedmilla – afkomstig uit Kaliningrad – lid is van het comité dat de herdenking van de stichting moest voorbereiden, de herdenking dus die haar man niet wil.

Het plan om de stichtingsdag te herdenken was al direct op verzet gestuit van Russische oorlogsveteranen in Kaliningrad. Zij voerden aan dat de stad in 1255 was gesticht op last van de Boheemse koning Ottokar II, en wel door de ridders van de Teutoonse Orde, die in die tijd naar de regio werd gestuurd om de daar woonachtige Pruisen en Litouwers te kerstenen. De grote Duitse filosoof Emanuel Kant werd er geboren en ligt er begraven.

Russisch werd de stad pas toen Polen en de Sovjet-Unie na de Tweede Wereldoorlog het Duitse Oost-Pruisen verdeelden. Königsberg werd Kaliningrad – genoemd naar Michail Kalinin, formeel staatshoofd van de Sovjet-Unie van 1919 tot 1946, een gezichts- en machteloze man die Stalin bleef dienen hoewel die zijn vrouw in een kamp had laten opsluiten.

Als Russen iets moeten vieren, aldus de oorlogsveteranen, dan het feit dat Kaliningrad in 1946 een Russische regio werd. ,,Dat Königsberg 750 jaar geleden werd gesticht, is niet onze geschiedenis'', zo zei gisteren Joeri Zamjatin, voorzitter van de unie van oud-strijders van Kaliningrad.

De Kaliningraders vinden het jammer. Een lid van het stadsbestuur, Solomon Ginzboerg, zei gisteren dat de viering van 750 jaar Kaliningrad een mooie gelegenheid was geweest voor een feest van verzoening met de Duitsers die na de Sovjet-bezetting hardhandig en massaal werden verdreven en die de Russen graag naar het volledig verpauperde Kaliningrad zien terugkeren, als vermogende toeristen en als investeerders.