Een nieuwe subcultuur?

De kijker ziet een fabriekshal, waarin poppen van vijf meter hoog staan en een vrouw als een trapezeartiest aan het dak hangt, hoort iets over ,,verschillende kunstenaars die elkaar afstoten en aantrekken'' en denkt: ha, een kunstenaarscentrum. Bijna goed. De voormalige NDSM-werf, waar de gemeente Amsterdam zeven miljoen euro in steekt, blijkt een `broedplaats' te zijn.

Broedplaats (van het Engelse incubator) is een typische term uit de Nieuwe Economie, toen internetbedrijven voor een eeuwige economische groei leken te gaan zorgen. Amsterdam, waar de afgelopen jaren kunstenaars op de vlucht sloegen voor de hoge huren, wil voor 30 miljoen euro 870 broedplaatsen inrichten in de stad. Kunstenaarskolonies om culturele vernieuwingen te stimuleren en een zelfs `creatieve economie' te scheppen.

Maar wat is De creatieve economie? De gemeentelijke coördinator broedplaatsenbeleid: ,,Economie en de cultuur zijn niet meer gescheiden, maar groeien steeds meer naar elkaar toe.'' De voormalige overheidsadviseur: ,,Cultuur is niet langer een voorziening, maar is vervlochten met de economie.'' Het zijn uitlatingen die schreeuwen om onderbouwing, maar die ontbreekt. De IKON-documentaire toont een mengeling van pratende mannen-met-een-mening en beelden die meer impressies dan informatie geven. Cijfers ontbreken, behalve de subsidiebedragen, andere feiten eveneens.

En dat terwijl er over de vermenging van cultuur en economie wel wat te melden is. Bedrijven jagen op `content' (films, spelletjes) om alle distributiekanalen te kunnen vullen. De `belevingseconomie' groeit explosief, van pretparken tot massale feesten. Consumenten betalen extra geld voor producten met een uitstraling, zoals een mooi ontworpen theepot. De bedenkers van de `content', de `belevingen' en de theepot komen uit de kunstwereld, waar het onderscheid tussen massa- en elitecultuur is vervaagd.

In de documentaire wordt dat allemaal zeer terloops aangeraakt. Het dichtst bij komt de ambtenaar die aanstipt hoe skaten van subcultuur uitgroeide tot een commercieel aantrekkelijke trend. De pogingen van Amsterdam om nieuwe subculturen te stimuleren lopen vooralsnog vast op de regelzucht, waarover de kunstenaars op de NDSM-werf veel klagen. Wat dan ook het meest blijft hangen is dat een overheid die een subcultuur schept gevangen zit in een onoplosbare paradox.

Factor: De creatieve economie, IKON, Ned.1, 23.23-23.47u.