De wijken in

Wie goed kijkt en luistert ziet en merkt dat `het effect van Fortuyn' in ons land allerminst is verdwenen. Journalisten verlaten vaker hun redacties om in de wijken weer te horen wat er leeft. Eenvoudige straatinterviews op radio en televisie hebben plaatsgemaakt voor levendige discussieprogramma's met burgers als ervaringsdeskundigen. Ook overheden zoeken steeds meer naar opvattingen van mensen. Het kabinet vraagt elke maand 800 mensen naar hun mening (`belevingsmonitor'). Rotterdam enquêteert elk kwartaal hoe de inwoners tegen het beleid van B en W aankijken.

In andere gemeenten kunnen burgers zelf onderwerpen voor de agenda van de gemeenteraad aandragen. Het `vooroverleg' in raadscommissies, `achterkamertjes van lokale politici', is aan het verschuiven naar de raadsvergadering zelf. Gemeenteraadsleden `adopteren' wijken.

Voor andere opvattingen is meer aandacht gekomen. Niet alles wordt voortdurend afgeschilderd als een ongewenst maatschappelijk verschijnsel. Koningin Beatrix zei het al in haar kersttoespraak in 2002: `Luisteren is meer dan aanhoren.' Het effect van Fortuyn laat zien dat een jaar na de politieke moord van alles aan de hand is om met vallen en opstaan te proberen die woorden in de praktijk te brengen.