Ook Hij heeft z'n plaats in Downingstreet 10

Uit reportages ter gelegenheid van zijn vijftigste verjaardag, morgen, wordt meer duidelijk over de relatie van de Britse premier Blair met God. Dat Hij in Downing Street ook echt een plek aan de regeringstafel heeft, was een goed bewaard geheim.

Vroeg of laat roepen de kiezers alle Britse premiers ter verantwoording. Daarna is het de beurt aan de geschiedenis. Maar Tony Blair gelooft dat God het laatste woord over hem heeft. De Britse premier zegt klaar te zijn om ,,mijn Schepper'' te ontmoeten en rekenschap af te leggen ,,voor degenen die door mijn beslissingen zijn gestorven of vreselijk verminkt'' in de oorlog in Irak. Hij beseft ook dat anderen die ,,in dezelfde God geloven'' er rekening mee houden dat het laatste oordeel in zijn nadeel uitvalt.

Blair, die morgen vijftig wordt, deed zijn uitspraken tegen Peter Stothard, oud-hoofdredacteur van The Times, die tijdens de oorlog in Irak een maand lang toegang had tot Blair en diens inner circle. Hij ging niet in op de straf die zijn Schepper mogelijk voor hem heeft uitgetrokken. Wie weet moet hij terugkeren als leider van de Conservatieve Partij.

Dat Tony Blair in God gelooft, is niks nieuws. Hij leest de bijbel, gaat in tegenstelling tot de meeste van zijn landgenoten naar de kerk – de Anglicaanse Church of England waartoe hijzelf behoort én de katholieke van zijn vrouw Cherie – en hij is bij de paus op audiëntie geweest. Ook zegt hij in zijn studententijd te zijn beïnvloed door het `christensocialisme', waarin ,,christelijke filosofie en centrum-linkse politiek samenvallen''.

Maar dat Hij in Downing Street ook echt een plek aan de regeringstafel heeft, was een goed bewaard geheim. En als het aan Blairs naaste adviseurs had gelegen, was dat zo gebleven. Bij verscheidene gelegenheden hebben ze gepoogd te voorkomen dat Blair in het openbaar zijn geloof aan de orde stelt.

,,Ik wil graag besluiten met `God bless you','' zei Blair volgens Stothard tegen zijn medewerkers, terwijl hij in de stoel van de grimeur zat, kort voor zijn eerste tv-toespraak over de oorlog in Irak.

,,Dat is geen goed idee'', zegt een staflid. ,,Je hebt het tegen een boel mensen die niet willen dat kapelaans hun dingen door de strot duwen.'' Waarna Blair zijn medewerkers ,,een goddeloos stelletje'' noemt. Hij besloot zijn toespraak overigens met `Thank you'.

Hoe gevoelig Blairs geloof bij zijn adviseurs ligt, bleek ook tijdens een vraaggesprek voor Vanity Fair ter gelegenheid van zijn vijftigste verjaardag. Als journalist David Margolick hem vraagt in hoeverre zijn geloof een band schept met de Amerikaanse president George W. Bush, grijpt Alastair Campell, Blairs chef-spin doctor, in en zegt tot twee keer toe: ,,We don't do God.''

In het gesprek zegt Blair wel dat hij en Bush het geloof ,,delen'', maar ,,niet hebben besproken''. Daarmee laat hij opnieuw het antwoord open op de vraag of hij tijdens hun ontmoetingen samen met de president bidt. BBC-interviewers Jeremy Paxman en David Frost legden hem die vraag elk voor, maar Blair ontweek hem steeds.

In het Verenigd Koninkrijk heten kerk en staat gescheiden te zijn. Dat is maar ten dele waar. Zo is het staatshoofd ook het (wereldlijk) hoofd van de Anglicaanse staatskerk en zo schrijven bisschoppen in het Hogerhuis mee aan wetten. In een religieuze premier raken de twee elkaar ook, maar Blairs laatste voorgangers hielden hun mond over God. Al gebruikte Margaret Thatcher wel eens een christelijke metafoor. ,,Niemand zou de Barmhartige Samaritaan hebben onthouden als hij alleen maar goede bedoelingen had gehad'', zei ze eens. ,,Hij had óók geld.''

Cynische landgenoten hebben Blair vaak een messiasneiging verweten: dat hij politiek handwerk rechtvaardigt met een hogere roeping. Het satirische weekblad Private Eye portretteert hem al jaren als de blije, hypocriete dominee A.J.P. Blair van de St Albion-parochie. Blairs opende de verkiezingscampagne van 2001 met onderwijs als hoofdthema in een christelijke meisjesschool, waarbij hij tegen de achtergrond van een glas-in-loodraam uit een liedboek devoot meezong. Dat is hem aangewreven als het werk van een `Amerikaanse televangelist'.

Zijn jongste ontboezemingen vallen evenmin goed bij het grote publiek, zei de politieke commentator Matthew Parris tegen de BBC. ,,Hij heeft een licht verward geloof, ten eerste in in de puurheid van zijn bedoelingen, ten tweede in het idee dat die alleen tot goede resultaten kunnen leiden en ten derde dat hij daarmee mensen voor zich kan winnen. Prime Ministers kunnen beter koelere afwegingen maken'', aldus Parris.