Nog steeds een totaalervaring

Tien jaar geleden begaven de eerste particulieren zich in Nederland op internet. Het net was al eerder toegankelijk voor universiteiten en bedrijven, maar erg bekend of geliefd was het verder niet. De oprichting van de provider Xs4all in mei 1993 bracht daar verandering in.

De internetaanbieder is opgericht door hackers die na de invoering van de Wet computercriminaliteit op een legale manier toegang tot internet wilden en vonden dat iedereen (access for all) op het net mocht. Een artikel van Francisco van Jole in de wetenschapsbijlage van de Volkskrant op de dag dat Xs4all officieel van start ging, leverde het bedrijf 800 klanten op. Dat aantal hadden de oprichters Felipe Rodriquez, toen beheerder van het bulletin board Utopia, en Rop Gonggrijp, hoofdredacteur van het hackersblad Hack-Tic, eigenlijk pas na een jaar hadden verwacht. De acht telefoonlijnen waarover Xs4all beschikte, waren voortdurend overbelast.

Van Jole beschrijft in 1993 ronddwalen op internet als een overweldigende totaalervaring. ,,Zo'n gevoel dat zich meester van je maakt als je voor het eerst de St Pieter in Rome betreedt of een bezoek brengt aan de Niagara-watervallen. Alleen is het bij internet niet de pracht en praal of het natuurschoon dat imponeert maar de overdonderende hoeveelheid informatie en mogelijkheden.''

Eigenlijk stond er tien jaar geleden nog helemaal niets op internet in vergelijking met nu. Online de krant lezen of een telefoonnummer opzoeken kon niet. Discussiëren met andere internetgebruikers over een gemeenschappelijke hobby wel, maar onder zeer primitieve omstandigheden. Het world wide web, nu verreweg het populairste deel van het net, stond nog in de kinderschoenen. Informatie opzoeken ging via tekstmenu's die er nu onvoorstelbaar primitief uitzien. Het aantal van een miljoen aansluitingen dat Van Jole in 1993 noemde, gold toen voor de hele wereld. In Nederland maken inmiddels al 5 of 6 miljoen mensen gebruik van internet. Wereldwijd zijn er nu meer dan een half miljard internetaansluitingen.

Het net is de afgelopen tien jaar onherkenbaar veranderd. Het heeft zich ontwikkeld van een onontgonnen gebied waar alleen technisch vaardige mensen zich thuis voelden tot een alledaags gebruiksmedium. Hele gezinnen zitten tegenwoordig 's avonds via een thuisnetwerk aan de monitor gekluisterd. De kinderen spelen spelletjes of doen hun huiswerk met behulp van uittrekselsites en de ouders maken nog even wat af voor hun werk en mailen ondertussen opa en oma de nieuwste foto's van de kleinkinderen.

Xs4all, dat inmiddels is uitgegroeid tot een professioneel bedrijf met 280 werknemers, geeft ter gelegenheid van zijn tienjarig bestaan abonnees een virusfilter cadeau. Dat zou tot pessimisme kunnen stemmen over de toekomst van internet. Computervirussen en ongewenste e-mail (spam) zijn miljarden verslindende plagen geworden waar zowel particuliere als zakelijke internetgebruikers veel last van hebben.

E-mail is voor veel mensen minder bruikbaar geworden omdat hun mailbox vaak wordt verstopt door spam- en virusmail. Documenten uitwisselen kan eigenlijk niet meer zonder goede virusscanner. Niet alleen om er voor te zorgen dat je eigen pc virusvrij blijft, maar ook om te voorkomen dat vrienden en collega's besmet raken.

Maar virussen en spam betekenen niet het einde van het internet.

Door wetgeving en technische oplossingen zal de hoeveelheid overbodige e-mailberichten op den duur bedwongen worden.

Een totaalervaring is internet nog steeds. Alleen is bijna niemand zich daar van bewust. Zo gewoon is het geworden dat we de hele dag e-mailen, gamen, chatten en informatie opzoeken.

Websites: www.hacktic.nl; www.xsall.nl; www.2525.com; www.w3c.org/History.html; www.isoc.org/internet/history

[klaver@nrc.nl] Vragen over internet? Ga naar www.nrc.nl/klaver