Diplomatiek offensief VS in M-Oosten

De VS zijn dit weekeinde begonnen met hun diplomatieke offensief om de partijen in het Midden-Oosten te bewegen tot uitvoering van het stappenplan voor vrede, dat vorige week werd gepresenteerd.

De Amerikaanse onderminister van Buitenlandse Zaken, William Burns, praat vandaag met de Palestijnse premier Mahmoud Abbas nadat hij er gisteren in Jeruzalem bij de Israëlische regering op had aangedrongen de militaire aanwezigheid in de bezette Palestijnse gebieden te verminderen.

Minister van Buitenlandse Zaken Colin Powell zette zaterdag in Damascus en in Beiroet de regeringen van Syrië en Libanon onder druk om hun gedoogsteun aan extremistische organisaties als de Islamitische Jihad en Hezbollah te beëindigen. Powell zei na zijn bezoek in Damascus dat Syrië de kantoren van enkele anti-Israëlische groeperingen al had gesloten, maar dat het ,,meer'' moet doen. Hoewel het gesprek van Syrische zijde als ,,constructief, openhartig en positief'' werd bestempeld, gaf president Bashar al-Assad Powell ook te verstaan dat Washington in de eerste plaats Israël onder druk dient te zetten om onvoorwaardelijk uitvoering te geven aan het stappenplan voor vrede dat moet leiden tot de stichting van een soevereine Palestijnse staat.

Terwijl de diplomatieke druk op Israël wordt opgevoerd, wordt het binnenlands geconfronteerd met een diepe politieke crisis binnen de belangrijkste oppositiepartij, de Arbeidspartij. Gisteravond maakte de leider van de Arbeidspartij, Amram Mitzna, zijn aftreden bekend wegens de felle tegenstand die binnen de partij tegen hem bestaat.

De `duif' Mitzna trad in november aan. Onder zijn aanvoering leed de Arbeidspartij bij de parlementsverkiezingen in januari een zware nederlaag tegen Likud van premier Ariel Sharon. Volgens het dagblad Ha'aretz heeft Mitzna geklaagd over de tegenwerking die hij kreeg van hoge partijfunctionarissen. Hij noemde geen namen, maar het verzet zou met name zijn gekomen van ex-partijleider en oud-minister Ben Eliezer. Bij zijn aantreden beloofde Mitzna, als hij premier zou worden, directe onderhandelingen met de Palestijnen en ontmanteling van joodse nederzetting in bezette gebieden.

Onderminister Burns, Amerikaanse gezant voor het Midden-Oosten, verwees gisteren in Jeruzalem naar de ,,zeer moeilijke humanitaire situatie'' waarin de Palestijnen verkeren. ,,We hopen erg dat er concrete stappen kunnen worden genomen om die te verlichten'', zei hij. ,,Van beide zijden zijn daarvoor stappen nodig als we de kans willen benutten die zich volgens ons nu voordoet.''

De Israëlische minister van Buitenlandse Zaken, Silvan Shalom, gaf Powell gisteren te verstaan dat Israël niet van plan is zichzelf in gevaar te brengen door troepen terug te trekken uit Palestijnse gebieden zolang de Palestijnen hun ,,terroristische infrastructuur'' niet hebben vernietigd.

Zaterdag werd nog gespeculeerd op een spoedige ontmoeting van de Israëlische premier Sharon met zijn Palestijnse ambtgenoot Abbas, maar volgens een regeringswoordvoerder is het onwaarschijnlijk dat zo'n gesprek deze week al zal plaatsvinden. Vanochtend meldde de Israëlische radio dat minister van Defensie Shaoul Mofaz volgende week praat met de Palestijnse premier Abbas en diens Veiligheidsminister, kolonel Mohammad Dahlane. De Israëlische radio meldde ook dat premier Sharon zich bereid heeft verklaard om zonder voorwaarden vooraf met Syrië te willen praten over vrede.

Intussen is Israëlische minister van Toerisme, Benny Elon, naar de VS afgereisd om verzet te mobiliseren tegen het stappenplan. Elon praat met onder andere leiders in het Congres. Een ontmoeting met regeringsfunctionarissen staat niet op het programma.