ZENUWCELLEN VAN BEJAARDE AAP KNAPPEN OP VAN GABA-INJECTIE

Zenuwcellen van stokoude apen knappen enorm op van een injectie met de neurotransmitter GABA (gamma aminobutrycidezuur). Dit blijkt uit een experiment bij uitzonderlijk oude makaken, van 26 tot 30 jaar oud. In het wild worden makaken zelden ouder dan een jaar of 18. De gerimpelde en kalende apen leven in gevangenschap in China, in een kolonie die in de jaren vijftig werd gesticht als onderdeel van een Chinees-Russisch wetenschappelijk programma. Volgens de onderzoekers biedt hun ontdekking nieuw inzicht in de veroudering van de hersenen. GABA is een neurotransmitter die in veel hersendelen een rol speelt. Overigens is het `verjongende' effect van GABA op de bejaarde zenuwcellen al weer na tien minuten uitgewerkt (Science, 2 mei).

In het experiment van Amerikaanse en Chinese wetenschappers werd gekeken naar zenuwcellen in het V1-gedeelte van de visuele hersenschors. Deze cellen reageren op zeer specifieke prikkels zoals een bepaalde helling van een lijn of de richting van een beweging. Bij de hoogbejaarde apen is de selectiviteit van deze cellen nog maar de helft van die van jonge makaken: ze reageren te gemakkelijk op allerlei andere prikkels, een van de redenen waarom het gezichtsvermogen achteruitgaat op hogere leeftijd.

In het experiment werd bij zeven bejaarde apen de elektrische activiteit gemeten in zo'n 240 zenuwcellen in een deel van het visuele centrum (V1) in de hersenen. Hetzelfde werd gedaan bij een controlegroep van zes jonge apen. Met dezelfde sonde die de elektrische activiteit mat, konden ook direct stoffen aan de cel worden toegevoegd. Toevoeging van de neurotransmitter GABA (of zijn voorloper muscimol) leidde tot een sterk herstel van de selectiviteit van de cellen, bijna tot het niveau van de jonge apen. Opvallend was dat toevoeging van GABA bij de jonge dieren nauwelijks effect had, daar is kennelijk al genoeg GABA aanwezig. De onderzoekers voegden ook een GABA-remmende stof toe (bicuculline) en die had juist weer alleen effect bij de jonge apen: de selectiviteit van de reactie van de V1-cellen daalde sterk. Bij de oude apen gebeurde weinig, kennelijk zit daar het GABA-niveau al op een minimum.

Waarom het GABA-niveau zo laag is in het visuele centrum van de oude apen is onbekend, maar de onderzoekers vermoeden dat afname van de GABA-productie in de hersenen een algemeen verouderingsverschijnsel is. Mogelijk kan verder onderzoek naar deze neurotransmitter medicijnen opleveren die cognitief verval op de oude dag kunnen tegengaan, zo speculeren zij aan het einde van hun artikel in Science. \