Omstreden sessie met generaal

Probeerde generaal Kilinc Turkse organisaties in Nederland voor het karretje van de regering in Ankara te spannen? Daarover is ophef in Turkse kring ontstaan.

Lichte paniek bij voorzitters van enkele Turkse koepelorganisaties. Ook al bagatelliseren ze hun ontmoeting met de Turkse generaal T. Kilinc van de Nationale Veiligheidsraad, leuk vinden ze het niet dat hun gesprek met de secretaris-generaal van het machtigste orgaan in Turkije is uitgelekt.

De voorzitters troffen de generaal op 16 april in het Turkse ambassadegebouw in Den Haag. De uitnodiging van de ambassade repte van een ontmoeting met een delegatie van het Turkse ministerie van Buitenlandse Zaken. Enkele voorzitters voelden zich, zegt een bron, onder valse voorwendselen naar de ambassade gelokt. Sabri Kenan Bagici, voorzitter van de koepel van Turkse voetbalverenigingen in Nederland, verliet de zaal na een half uur. ,,Ik had een andere belangrijkere afspraak'', verklaart Bagici achteraf zijn vroegtijdig vertrek.

Ook de voorzitter van de Alevieten zou ter plekke zijn onvrede hebben geuit. Hij ontkent dat nu. Maar hij vond het ,,wel een beetje vreemd''' dat hij een generaal aantrof. ,,De Veiligheidsraad is niet de aangewezen instantie om oplossingen te zoeken voor onze problemen'', zegt Nurettin Altundal van Alevitische Gemeenschap in Nederland (HAKDER).

Ayhan Tonca, voorzitter van de Turks Islamitische Culturele Federatie en het Inspraakorgaan Turken (IOT), zag geen kwaad in de ontmoeting. Voor Cezmi Doganer van de Federatie van Democratische Sociale Verenigingen in Nederland is het ,,logisch'' dat ,,anti-Turkse'' organisaties niet zijn uitgenodigd door de Turkse generaal. Doganer doelt op Koerdische en islamitische organisaties zoals de grote moskeeorganisatie Milli Görüs.

De aanwezigen bij het gesprek vertellen dat met de generaal problemen van Turkse Nederlanders zijn besproken, zoals de dienstplicht voor het Turkse leger en de obstakels die Turken vooral in Bulgarije ondervinden als ze met de auto naar Turkije reizen. De voorzitters en een woordvoerder van de Turkse ambassade zeggen dat Kilinc niet heeft geprobeerd ze in te palmen voor de lobby voor belangen van Turkije in Europa.

Enkele aanwezige voormannen vertellen dat generaal Kilinc juist heeft gehamerd op de integratie van Turken hier. ,,Hij zei dat we actief moeten deelnemen aan de Nederlandse samenleving, dat we de taal moeten leren en onze plaats moeten innemen in de politiek. Hij zei dat we gedragingen die het beeld over ons Turken kunnen vertroebelen moeten mijden.'', vertelt Doganer.

Ongeveer vier miljoen Turken leven buiten Turkije, van wie 350.000 in Nederland, vertelt T. Oral van de Turkse ambassade. Enkele Turkse journalisten en columnisten juichten het `zinvolle initiatief' van Kilinc toe. Volgens Oral heeft de Turkse pers niets begrepen van het doel van het bezoek van Kilinc. De generaal heeft zich slechts laten inlichten over de problemen die Turken in het buitenland ondervinden bij hun integratieproces en ,,wat Turkije aan oplossingen kan bijdragen''.

Het is, zegt Oral, niet ,,buitengewoon'' dat juist de secretaris-generaal van de Veiligheidsraad zich intensief bemoeit met de zorgen van Turken in Nederland. ,,Turken spelen een belangrijke rol bij de goede relaties tussen Turkije en Nederland'', zegt Oral. ,,Bovendien zijn het ook Turkse staatsburgers en heeft Turkije verplichtingen jegens ze.'' Oral doelt op praktische problemen als de dienstplicht, erfenis en de bezittingen die veel Nederlandse Turken nog hebben in Turkije. Kilinc zal zijn bevindingen doorspelen aan de aangewezen ministeries in Turkije, vertelt Oral. Hij begrijpt niets van het ontstane ophef. Een bureaucraat van de Turkse overheid ontmoet vertegenwoordigers van Turken in Europa! Oral wil geen commentaar leveren op de vraag of zijn ambassade een bevel van de Turkse minister van Buitenlandse Zaken Gül heeft ontvangen om de contacten met de Turkse gemeenschap hier te intensiveren.

Voor Mustafa Ayranci, voorzitter van de grootste organisatie van Turkse arbeiders in Nederland (HTIP), staat vast dat Turkije de Turkse gemeenschap in het buitenland wil inzetten om een sterke lobby te vormen. Turkije moet van hem zijn handen afhouden van de Turkse gemeenschap hier. Nauwe banden met Turkije acht hij onwenselijk voor de multiculturele samenleving. Wat hem betreft ligt de loyaliteit van de Turkse gemeenschap in Nederland. ,,We zijn blijvend hier en hebben niets meer met Turkije te maken. Het is slechts een land waar we onze vakanties doorbrengen, meer moet het ook niet worden.''

Geen zorgen, verzekert Tonca. Hij heeft gevoelsbanden met Turkije, zegt hij, maar als dat land hem zou willen sturen, zou hij er fel tegen zijn. ,,We zijn slim genoeg om ons niet voor andermans karretje te laten spannen.''

Ook Altundal van HAKDER denkt niet dat Turkije wil dat `wij hier' lobbywerkzaamheden gaan verrichten. De Europese organisatie van Alevieten heeft de afgelopen tijd een intensieve lobby gevoerd voor de Turkse toetreding tot Europa, volgens Altundal op eigen initiatief en zonder overleg met of bemoeienis van Turkije. ,,Het Turkse lidmaatschap van de EU is in het voordeel van Alevieten. We vinden dat de democratie, de rechtsstaat en het secularisme versterkt zullen worden wanneer Turkije bij de EU hoort.''

Het is niet de eerste keer dat een dergelijke actie van Turkije opzien baart in Nederland. Twee jaar geleden raakten S. Arda, lid van de Raad voor maatschappelijke ontwikkeling, en Nihal Dogan van de vereniging van Turkse vrouwen én namens de PvdA lid van de Provinciale Staten van Noord-Brabant in opspraak omdat ze in 1999 plaatsnamen in de door de Turkse staat ingestelde Raad voor landgenoten in het buitenland. De raad benoemde wereldwijd leden, van wie drie in Nederland. De raad adviseert de Turkse regering over `sociale en culturele problemen van Turken in andere landen'. Critici menen dat Turkije via de raad de greep op Turken in andere landen wil verstevigen. CDA, VVD en D66 stelden Kamervragen omdat ze vonden dat Dogan en Arda tegenstrijdige belangen hebben.