Kennis of handigheid

Elke Nederlandse ouder loopt weleens de klas van zijn spruit binnen en verbaast zich over de rumoerigheid van de kinderen, de vrijheid waarmee ze je tegemoettreden of de overmoedigheid, sommigen noemen het brutaliteit, waarmee ze de leraren bejegenen. Onderzoek heeft uitgewezen dat kinderen zich niet langer dan tien minuten meer op een onderwerp kunnen concentreren. Gebrek aan discipline leidt in veel klassen tot chaotische taferelen. Hoe erg is dat?

Vorig jaar verscheen een Belgisch/Nederlands onderzoek onder scholieren waaruit bleek dat Belgische leerlingen intelligenter zijn dan Nederlandse en veel meer weten. Qua feitenkennis verslaan zij hun Nederlandse leeftijdsgenoten op alle fronten. Daar staat tegenover dat Nederlandse kinderen veel mondiger zijn en hun gebrek aan kennis heel goed weten te camoufleren. Als een Belgisch kind iets niet weet, geeft het geen antwoord, een Nederlander hangt met groot gemak een heel verhaal op.

In de grensstreek sturen heel wat Nederlandse ouders hun kinderen om die reden naar Belgische scholen: daar léren ze tenminste nog wat.

Wat is belangrijker, kennis of vaardigheden? Gechargeerd voorgesteld: kies je voor de tafels van tien, jaartallen, grammatica en Schwere Wörter of voor internet, spreekbeurten en een gelikte presentatie.

Wijkt Nederland echt zo af van de ons omringende landen? M ging kijken in Engeland, Frankrijk en Duitsland. Het was geen makkelijke opgave, omdat de onderwijssystemen sterk van elkaar verschillen. De culturele verschillen tussen de vier Europese landen blijken aanzienlijk en dat is op de scholen heel zichtbaar. De school is een gevangene van de samenleving.

Ook de leraren zijn een produkt van hun omgeving. Het Nederlandse anti-autoritaire rolmodel wijkt bijvoorbeeld sterk af van het Franse, dat juist op gezag is gebaseerd.

Het valt kennelijk niet mee om een universele balans te vinden tussen vrijheid en discipline, tussen creativiteit en kwaliteit, tussen kennis

en vaardigheden. Misschien zijn we in Nederland na de jaren zestig hierin te ver doorgeschoten.