Karin Bloemen: 'Zo'n vet, zwaar emotioneel geluid'

Wat is voor u de mooiste noot?

'Die zit in het nummer And I Am Telling You I'm Not Going, vertolkt door zangeres Jennifer Holiday in de musical Dreamgirls. Dreamgirls vertelt het verhaal van een zwart meidengroepje. Drie vriendinnen uit Chicago doen mee aan een talentenjacht in New York en worden daar gespot door een agent, Curtis Taylor. Hij wordt ook verliefd op ze: eerst op Effie, dan op Deena. Als hij Effie aan de kant heeft gezet, zingt ze dit hartverscheurende lied. Vooral Holiday's uithaal op het eind, You're gonna love me!, vind ik prachtig. Alles wat ze voelt, kun je horen.

'Dreamgirls had een all black cast, en ontstond mede tijdens workshops met de acteurs. De première was in 1981. Holiday was pas eenentwintig, en ze was moddervet. Haar solo groeide uit tot een legendarisch moment in de musicalgeschiedenis, omdat het publiek elke keer in zulke extatische ovaties uitbarstte. Later is ze flink afgevallen en heeft ze nog allerlei albums opgenomen, ze heeft zelfs in The Love Boat meegespeeld op televisie, maar haar roem dankt ze aan And I Am Telling You. Ze ontvangt er ook nog altijd royalties voor, omdat ze co-auteur is. Twee jaar geleden zong ze het weer op een zogenaamde Diva Night in Atlanta. Ik heb de band van dat optreden: je ziet een slanke den heel netjes dat lied nog eens doen. Het is geciviliseerd en vercommercialiseerd. Het momentum is weg.'

Wanneer hoorde u dit lied voor het eerst?

'Tijdens de jazzballet-les van Henny Kamerling op de Kleinkunstacademie, in 1981. Zij had Dreamgirls gezien in New York en danste met ons op de muziek. Ik was een groentje van 21 en wist niet wat ik hoorde. Ik dacht: ik kan wel inpakken. Vier jaar later heb ik Dreamgirls zelf ook op Broadway gezien, toen was Jennifer Holiday al vervangen. Die was na twee jaar op. Ze had te veel gegeven.

'Mijn culturele bagage vertoonde van huis uit grote lacunes. Mijn stiefvader hield van The Cats en George Baker, mijn moeder was dol op opera, Cristina Deutekom en Maria Callas. Als tiener had ik zelf via films wel wat musicals ontdekt. En ik had in het theater in Alkmaar twee cabaret-achtige shows gezien: van Neerlands Hoop, met Freek de Jonge en Bram Vermeulen, en van Jasperina de Jong. Haar bewonderde ik. Ze deed zang en sketches door elkaar, ze kon grappig én droevig spelen. Ik kon goed zingen en wilde altijd naar het conservatorium, maar toen ik Jasperina de Jong eens op de radio hoorde zeggen dat ze op de 'kleikunstacademie' gezeten had, ben ik gaan rondbellen om uit te vinden wat dat was. Het bleek om de Kleinkunstacademie te gaan, een school in Amsterdam waar je alles leerde, toneel én dans én zang. Daar wilde ik heen. Mijn stem was al geschoold toen ik aankwam, dus de leraren gebruikten me om naar hartelust met stijlen te experimenteren. Ik werd er gekoesterd.'

Hebt u dit lied weleens zelf gezongen?

'In 1984 werd ik gevraagd om op te treden op de Firato, de hifi-beurs in de Amsterdamse rai. Er was in die tijd veel geld en dus was er een groot show-programma, waarin artiesten optraden met het Metropole Orkest. Ik heb toen And I Am Telling You als een keurig sopraantje vertolkt. Ik was best tevreden, maar wat ik deed had niets te maken met het origineel.

'Later, in 1993, heb ik het lied opgenomen in m'n eigen theatershow, La Bloemen, en toen ging het al veel beter. Ik was wat ouder, dat scheelde.

'Een zwarte stem herken je meteen. Dat heeft deels te maken met lichaamsbouw: kaken, neus en nek, jukbeenderen zijn anders bij een zwart persoon. Het vel zit dichter op de spieren. De holtes in keel en voorhoofd liggen anders. En deels is het training: als je vanaf je jeugd oefent in een gospelkoor en daar leert om zonder enige bescheidenheid je stem en je gevoel in te zetten, dan vertaalt zich dat later. In de gospelkerk eer je God met je stem. Ik kan wel goed een zwart stemgeluid nadoen, ik doe graag een liedje als Billie Holiday. 'Maar mijn eigen stem is anders. Hij is door de jaren heen wel veel voller gaan klinken. De clou is dat je moet zingen zonder angst, dat je onvoorwaardelijk en sans gêne in een nummer moet gaan zitten. Dat durf ik nu pas. Je moet de ijdelheid voorbij zijn. Toen ik And I Am Telling You dit jaar weer eens zong in Ahoy, was ik weer ietsje dichterbij.'

Dreamgirls, Geffen Music 0720642200728

Sandra Heerma van Voss is redacteur van NRC Handelsblad.