Het belang van passie

Er zijn meer jongeren die medicijnen willen gaan studeren dan dat er plaatsen zijn. Vroeger werden die door loting toegekend. Dit systeem weerspiegelt de tijdgeest van de jaren zeventig, toen die keuze gemaakt werd. Sedertdien is het maatschappelijk klimaat ten aanzien van presteren, zich onderscheiden, competitie, etc. ingrijpend gewijzigd. Die veranderde tijdgeest resulteerde in eerste instantie in het besluit een deel van de beschikbare opleidingscapaciteit toe te kennen aan de kandidaten met de beste eindexamencijfers; voor de resterende plaatsen werd geloot. Maar ook die beperkte loting riep zoveel weerstand op dat gezocht werd naar wegen om gegadigden in staat te stellen zich in te spannen om een plaats te veroveren. Dit resulteerde in het besluit om de universiteiten de gelegenheid te geven een deel van de studenten naar eigen inzicht te selecteren.

Blijkbaar is het heel verkeerd het belang van jonge mensen voorop te stellen. Dit verklaart waarom het besluit indertijd gemotiveerd werd in termen die suggereren dat de wetenschap daar baat bij zou hebben. Zo verkondigde Hermans, toenmalig minister van onderwijs, dat hiermee de basis werd gelegd voor `een wetenschappelijke hoogvlakte met toppen'.

De afgelopen jaren hebben medische faculteiten veel tijd en energie gestoken in de selectie van kandidaten. Dat heeft niet gebracht wat ze ervan verwachtten, en daarom houden ze daar maar weer mee op. Zonde van de tijd. Zo constateert de Leidse Universiteit teleurgesteld geen betere prestaties te zien bij de geselecteerde studenten. Richard Koopmans, voorzitter van het Onderwijsinstituut van het Academisch Medisch Centrum in Amsterdam, verwoordde zijn deceptie enige tijd geleden in deze krant aldus: ``Ik heb niet het gevoel dat we nu de ene na de andere Nobelprijswinnaar binnenhalen. Hun prestaties wijken niet af.'' Afgezien van het feit dat Nobelprijswinnaars zich niet altijd als excellent student hebben gemanifesteerd, daar ging het natuurlijk niet om. De weerstand tegen loting en de voorkeur voor een hoe dan ook doordachte selectie, werden ingegeven door het streven om meer recht te doen aan wat jonge mensen willen; proberen die studenten eruit te halen die heel erg graag willen of die beschikken over andere relevante kwaliteiten dan goed kunnen leren. Zo doet het mij persoonlijk pijn als iemand diergeneeskunde gaat studeren, omdat hij dat misschien `wel leuk' vindt, vervolgens het geluk heeft in te loten om na een paar maanden weer af te haken. Hij neemt de plaats in van iemand die dat zielsgraag had gewild. Niet om de Nobelprijs te winnen, maar omdat hij een passie heeft voor dat vak, er altijd van heeft gedroomd ooit dierenarts te worden.

Wie, na eerst de beste leerlingen te hebben uitgeselecteerd, loten vervangt door selectie, mag geen betere studieresultaten verwachten. Dat kan iedereen met een beetje verstand van zaken op voorhand voorspellen. Vandaar dat het zo onzinnig is om op die grond op te houden met selecteren. Het kost veel tijd en geld en het levert niets op, zo luidt het commentaar. Nee, niet in de zin van beter studierendement, maar het draagt ongetwijfeld wel bij aan het levensgeluk van jonge mensen. Een medische opleiding die daar gelukkig oog voor heeft is die van de Erasmus-universiteit. Daar heeft men het niet over meer of minder goede studieprestaties van de geselecteerden, maar wordt opgemerkt dat het gaat om een ander type studenten, die meer dan gemiddeld gemotiveerd zijn. Reden voor de mensen daar om ook de komende jaren tijd en energie te blijven steken in de selectie van studenten.

prick@nrc.nl