David Bowie op herhaling

Op 3 juli 1973 kondigde David Bowie tijdens een concert in de Hammersmith Odeon in Londen aan dat hij bezig was aan zijn laatste concert. Volgens de ene krant ging er een zucht van onsteltenis, volgens een andere zelfs een schreeuw van ontzetting door het publiek. Geen wonder: in dat post-psychedelische muziektijdperk was Bowie een halfgod, een rockster van mythische proporties. In zijn gedaante van Ziggy Stardust wás hij de aan de macht gekomen verbeelding: androgyn, biseksueel en bovendien buitenaards. Ziggy Stardust and The Spiders From Mars was niet alleen een plaat, het was ook een theatraal concept. Die avond in Londen nam Bowie afscheid van zijn personage – om vervolgens met z'n volgende plaat Aladdin Sane dezelfde muziek te blijven maken. Alleen het concept werd mooier vormgegeven: zie de hoesfoto.

De Amerikaanse documentairemaker D.A. Pennebaker, die Ziggy's laatste concert filmde, is in rockkringen vooral beroemd geworden met zijn verslag van Bob Dylans Britse toernee in '65 (de film Don't Look Back uit '67) en met zijn films over het Monterey Pop Festival van '67 – zoveel sprankelender dan bijvoorbeeld Woodstock van Michael Wadleigh.

Dat Ziggy Stardust lang niet de kwaliteit haalt van Pennebakers andere films heeft een aantal oorzaken. Ten eerste was het concert het zestigste van de toernee en worden de songs er in een te hoog tempo doorgejast. Ten tweede ontbrak het Pennebaker aan enige voorbereiding: een paar dagen daarvoor dreef hij nog met vrienden op een vlot de Mississippi af toen hij deze ongetwijfeld goedbetaalde klus kreeg aangeboden. Verder was er te weinig licht op het podium, alleen Bowie en gitarist Mick Ronson komen in beeld, en dan voornamelijk wazig. Geen wonder dat de film tien jaar op de plank bleef liggen alvorens in 1983 op video te worden uitgebracht.

Het leukste op deze dvd is dan ook het extraatje waarin de film door Pennebaker en Bowies levenslange producer Tony Visconti van commentaar wordt voorzien. Zij lossen ook het raadsel op dat in de film opduikt: volgens de in de kleedkamer geschoten beelden ziet de popster de wereld door één grijs en één bruin oog. Dat, wordt nu uitgelegd, is het resultaat van een stomp op z'n hoofd.

Ziggy Stardust and The Spiders From Mars (EMI 7243 4 92987 9 8)