Cadeautjes uit het stopcontact

Een digitale thermometer? Of toch liever een digitale camera? Energiebedrijven geven steeds vaker cadeaus weg om klanten te winnen.

Reclames van energiebedrijven zijn niet meer weg te denken. Hoorde de klant tot voor enkele jaren alleen van zijn stroomleverancier als de meter moest worden opgenomen of de rekening op de mat viel, tegenwoordig wordt hij van alle kanten belaagd en aangespoord om toch vooral van leverancier te wisselen of groene stroom te kopen.

De situatie op de stroommarkt doet denken aan die op de telecommarkt toen deze werd opengegooid en nieuwe spelers aggressief klanten begonnen te winnen. De stroommarkt staat nog in de kinderschoenen vergeleken met de telecomsector, maar ook hier zijn de eerste relletjes tussen diverse partijen al uitgebroken: vooral over de vraag of de reclame-uitingen wel een juist beeld geven.

De liberalisering van de afgelopen jaren heeft van de elektriciteitsleveranciers bekende namen gemaakt in de huiskamer. Het vrijgeven van de markt voor groene stroom medio 2001 bracht een hausse aan reclame-uitingen op gang, van zowel oude als nieuwe energiebedrijven. En de particulier kan nog veel meer aanbiedingen voor extra voordelige stroom tegemoet zien. Want de concurrentie op de markt voor particuliere huishoudens zal een voorlopig hoogtepunt bereiken als op 1 januari 2004 de laatste fase van de liberalisering van start gaat: vanaf dan mogen 7 miljoen huishoudens zelf kiezen van wie zij gewone, `grijze' stroom kopen.

De toenemende golf van reclames komt niet alleen van bekende stroomleveranciers als Nuon (een cadeaubon voor de kleinzakelijke klanten), Essent (de digitale thermometer en kortingen bij de Praxis) en Eneco (3.000 airmiles). Ook de kleinere spelers en nieuwkomers roeren zich om de naamsbekendheid te vergroten en klanten te trekken. Stroomleverancier Durion heeft een `meerwaardeprogramma' waarin kortingen op toegangskaarten voor musea worden vergeven, bij het Nutsbedrijf Regio Eindhoven (NRG) krijgen nieuwe klanten een handoplader voor de mobiele telefoon en Shell geeft 50 euro kassakorting bij electronicawinkel Expert aan wie groene stroom van het concern koopt.

Maar als de cadeautjes zijn uitgepakt of gebruikt, blijft de consument zitten met een contract en de rekening. De vrijheid om te kiezen - niet alleen de leverancier, maar ook bijvoorbeeld de contractperiode - heeft al voor de eerste relletjes gezorgd. Zo oordeelde de Reclame Code Commissie in 2001 dat Essent de klant misleide door in een reclamespotje te stellen dat van biomassa schone stroom gemaakt wordt.

De meest recente rel draait om rekeningen en contracttijden. De klanten van de Postbank kregen een brochure met een aanbieding voor extra goedkope groene stroom van Energiebedrijf.com. Bij het afsluiten van een eenjarig contract krijgt men 50 euro terug, en bij een tweejarig contract 125 euro, of een digitale camera ter waarde van 229 euro. Dit soort acties tussen energiebedrijf en niet-energiebedrijf komen steeds vaker voor. Zo was er eerder dit jaar een actie van Nuon en Albert Heijn (AH-klanten kregen aanbiedingen voor groene stroom) en bood de FNV-bond Abvakabo haar leden aan groene stroom te kopen van leverancier Energiedirect.

De actie van Postbank en Energiebedrijf.com ontaardde in een rel. Volgens de Postbank geeft het klanten een mooie optie om goedkoop groene stroom in te kopen en krijgen ze er een leuk cadeau bij. Maar de Consumentenbond stuurde een persbericht rond en verscheen in het consumentenprogramma Kassa! met het bericht dat klanten in het tweede jaar met zulke prijsverhogingen zullen worden geconfronteerd dat ze die camera net zo goed zelf kunnen kopen. De prijsverhogingen worden veroorzaakt door de energiebelastingen en de partijen bakkeleien over de vraag of het al bekend is of de belastingen omhoog gaan en hoeveel.

De ruzie laat zien dat dergelijke protestacties, die steeds vaker grootscheeps worden opgezet, makkelijk schade aanrichten: volgens de Postbank is het aantal mensen dat op de actie ingaat veel kleiner dan verwacht. Gerekend was op 50.000 klanten, ,,maar daar zijn we nog niet'', aldus een woordvoerder van de Postbank. Marketing manager I. Pukrop van Energiebedrijf.com heeft een ander verhaal: zij zegt dat er camera's moeten worden bijbesteld. ,,De actie van de Consumentenbond is absoluut schadelijk geweest. Mensen zijn afwachtender en lezen de voorwaarden beter voordat ze met ons in zee gaan'', aldus Pukrop, die zegt dat het bedrijf aanvankelijk rekende op 80.000 nieuwe klanten.

De concurrentie en aggressieve reclame zullen volgens haar toenemen in de aanloop naar de volledige privatisering, maar cadeautjes zullen niet de reden zijn waarom mensen voor een leverancier kiezen. ,,Uiteindelijk gaat het niet om de presentjes, maar om de prijs van stroom en een goede service, zoals een leesbare factuur.''

Dit is het vierde deel in een serie over financiële reclame