Altijd Koninginnedag

In Brave New World, de toekomstroman van Aldous Huxley, verschenen in 1932, zijn de movies vervangen door de feelies. Wij in 2003 zijn al zo lang verwend met breedbeeld, ultrastereogeluid, nog meer snufjes, dat we niet beter weten. Maar de feelies zijn nog beter. Het publiek in de bioscoop ziet en hoort niet alleen wat er gebeurt; het voelt, ruikt en proeft ook, het ervaart alles zoals de spelers het ervaren. De feelies verlenen het publiek de totale identificatie. Toeschouwers en toehoorders worden ook toeproevers, toevoelers, toeruikers. En dit alles terwijl ze gewoon in hun stoel blijven zitten en straks weer lichamelijk onveranderd de straat opgaan. De feelies zijn de vervulling van onze belevingscultuur.

Als stukjesschrijver verlang ik er soms naar, een feelie voor u te maken. Want terwijl ik met alle kracht u iets aan het verstand wil brengen, u laten meedelen in mijn ervaring, voel ik dat mijn woorden tekort zullen schieten. Zo overkwam het me op de vroege ochtend van de eerste mei, terwijl ik via het Rembrandtplein en het Thorbeckeplein naar de redactie liep. Daar strekten zich toendra's van vuil uit: blikjes, flesjes, bekertjes, bakjes, frietheuveltjes, mayonaisekwakjes, braakselmoerasjes, pismeertjes, een doje duif op een kartonnen bord, een ongelofelijk kleurrijk panorama waarover een zure damp van oude alcohol hing.

En daar, door niets anders begeleid dan het gekwetter van de vroege vogels, was ik de enige mens. Ongelofelijk. Je moet maar boffen. Ik dacht aan u, lezers, en ik vroeg me af hoe ik deze fantastische ervaring op u zou kunnen overbrengen. Dit alleen, op-zichzelf-zijn, in de koele ochtend van de eerste mei, in deze post-Koninginnedagtroep. Daar heb je Huxley's feelies voor nodig.

In de krant las ik dat het dit jaar maar een suffe bedoening was geweest. Vooral de fractie van de VVD is gebelgd over het restrictieve beleid van deze burgemeester. Frits Huffnagel, voorzitter van de VVD-fractie in de gemeenteraad, geciteerd in Het Parool, voorzag al een `zwáár armoedige nacht'. Zijn partijgenoot Annelieze van der Stoel van de deelraad Centrum is van mening dat de horeca in haar gebied met al die sluitingstijden totalitair wordt beknot.

Dat vind ik ook. Heb ik om een uur of drie 's nachts trek in een maatje jenever en wat goedmoedige gezelligheid, en ik ga de straat op, zoek naar een vrije kroeg, dan tref ik alles gesloten. Als je geluk hebt, kom je een paar zich blind gezopen hebbende Britten tegen, die als leden van deze coalition of the willing bereid zijn hun laatste breezer met je te delen. Verbroedering. Mevrouw Van der Stoel heeft gelijk: `De horeca is een bron van vermaak en biedt mensen de mogelijkheid met elkaar in contact te komen' (Persbericht 29 april 2003). `Vrij vissen en jagen in het Vondelpark', eiste Erich Wichmann al. `En alles gekookt in de jenever.' Daar komen de toeristen op af.

Die eerste mei, vroeg in de middag, reed ik in de tram door de Vijzelstraat, langs de Vijzelgracht, over het Weteringcircuit en verder. Daar wordt het nu menens met de aanleg van de Noord-Zuidlijn, de nieuwe metro van de hoofdstad. Die moet straks Noord, via het Centraal Station, met de Zuidas verbinden. De Zuidas is het stadsgebied dat, met zijn vestigingen van het internationale bedrijfsleven, onze hoofdstad bewaart voor het wegzakken in het hatsiekiedee blow- en zuiptoerisme waarmee het Centrum zich op de been houdt. Vergelijk de aanleg van de metro met een openhartoperatie. Alles op het traject wordt uit elkaar getrokken.

Over acht jaar is het wonderwerk klaar. Dan kan de Zuidas, dankzij Schiphol en de directe verbinding met het Centraal Station, nog twee keer zo groot worden. Dat zie je nu al aankomen, als je je ogen in deze buurten de kost geeft. De Zuidas is en wordt nog meer de nieuwe magneet. Kom je met de Thalys uit Brussel of Parijs, en moet je door naar New York, of zaken doen in Amsterdam, dan stap je in de metro, raast onder het oude centrum door en komt fris als een hoentje op je bestemming weer boven de grond.

`Wat gebeurt er tijdens die rit boven mijn hoofd?', zult u vragen. Daar wordt verbroederd, dag en nacht in contact gekomen. Bij de frites, het bier, de wiet, de hoeren, het is onophoudelijk één en al contact. Hebt u er in 2011 behoefte aan eens leuk met een suf geblowde Italiaan of een zich klem gezopen hebbende Brit te praten, over de oude cultuur, Van Gogh, Rembrandt, kosmopolitisch, internationaal, (where doe joe kum from) ga dan naar onze door de UNESCO beschermde oude binnenstad.

Neem nu vast een voorproefje, maak een wandeling over het Damrak, door de Damstraat en de Oude Hoogstraat, langs de Wallen. Wat zijn dat voor interessante sculptuurtjes, wilt u weten. Dat zijn plaskruisen. Die worden door de overheid neergezet als er feestelijkheden op handen zijn.

Als straks de metro klaar is, en de deelraad Centrum niet per revolutie omvergeworpen, is het daar 365 dagen per jaar Koninginnedag; een kerkhof van plaskruisen.