Verfilmde Uren

Soms is er zo'n boek waarvan meteen begint rond te zoemen dat je het moet lezen. Zo'n boek was bijvooorbeeld Gloed van Sandor Marai, en ook Michael Cunninghams The Hours was er zo eentje. Een prachtig boek, en ik heb tot nu nog niet veel lezers gehoord die dat niet vonden. Het boek brengt met kracht en tegelijkertijd heel subtiel die twee enorm wisselende gevoelens tot uitdrukking die je over het leven kunt hebben: het gevoel van overweldigend geluk en het gevoel van wanhopige zinloosheid. Dat wordt gedaan met behulp van Virginia Woolfs roman Mrs. Dalloway – waarin onredelijk van het leven gehouden wordt en tegelijkertijd ook niet. The Hours beschrijft het leven van drie vrouwen door één stralende junidag uit elk van hun levens te kiezen, en de hevige heen en weer bewegingen die er op een zo'n dag plaatsvinden in het uiterst gewone, zeker niet oncomfortabele bestaan van ieder.

De verfilming van dit boek dat voornamelijk over gemoedsbewegingen gaat, leek bij voorbaat mislukt – als er nu één boek was dat veel te literair, veel te verinnerlijkt was om te verfilmen, dan dit.

De film (regie: Stephen Daldry) is prachtig. En het rare is – je vergeet het boek. En na de film las ik het boek opnieuw – prachtig. Liefst ging ik de film nu nog weer eens zien.

Het is opvrolijkend en verheugend om te zien hoe deze twee kunstvormen volledig naast elkaar kunnen bestaan en elkaar eerder lijken aan te vullen dan af te zwakken.

De film kan dingen, dat zie je nu weer eens goed, die een roman niet kan, doordat je zíet. Natuurlijk kun je in een boek overschakelen van het ene leven naar het andere. Maar niet op de directe, beeldrijm-manier van de film. Beelden kunnen heel onnadrukkelijk zijn maar toch een overweldigende indruk maken – al die keukens, al die huishoudelijkheid die op een bepaalde manier zo ontzaglijk essentieel is, je zíet dat eerder dan je het leest. Aan de andere kant kan dat gevoel over het leven, het `Why one loves it so' van Mrs. Dalloway, weer makkelijker door de woorden opgeroepen worden.

Maar dat is allemaal niet zo bijzonder. Het bijzondere is dat je niet vergelijkt als je kijkt, noch als je leest. Je maakt iets mee, hetzelfde maar toch anders.

Laatst met vrienden aan tafel kwam het gesprek erop. En ja, iemand zei het meteen: ik wil niet naar een verfilmd boek kijken. Dat het overbodig was, zo'n verfilming. Een ander huiverde bij de gedachte dat hij Nicole Kidman Virginia Woolf moest zien spelen. Nee, ze zouden niet gaan, nee en nog eens nee. Ze hadden het boek al gelezen.

Gelukkige mensen. Het boek gelezen en genoten.

Pechvogels. De film niet gezien met zijn poëtische filmtaal, zijn stiltes, zijn welgekozen scènes. Kijk. Lees. Kijk. Lees. Kijk. Lees. Kijk...