Mooi drama over Haags verzetsman

Een man en een vrouw steken hun hoofd boven de speelvloer uit en klauteren dan uit het gat. Net reden ze op een kruising, hij probeerde nog een militaire truck te ontwijken – en waar zijn ze nu? De man doorziet het al snel. ,,Ik wil niet met slecht nieuws komen,'' zegt hij tegen zijn vrouw, ,,maar volgens mij zijn wij dood.'' En dat komt slecht uit, want hij had daar beneden nog heel wat te doen.

Veterman, een liquidatie gaat over de Haagser dan Haagse toneelleider Eduard Veterman, die in de oorlog belangrijk verzetswerk deed, na de bevrijding beloofde een boek te zullen schrijven over de ware aard van de Nederlandse regering in Londen, en toen met zijn vrouw verongelukte in het verkeer. Of het echt een liquidatie is geweest, zoals auteur Dick van den Heuvel in de titel suggereert, wordt in de biografie van J.W. Regenhardt uit 1990 betwijfeld. De toneelfiguur Veterman weet het echter zeker: de lui die anno 1946 de wederopbouw ter hand nemen, hebben hem uit de weg geruimd omdat hij te veel van hen wist.

Het is een intrigerende kwestie, waarover de vooral als tv-scenarist bekende Van den Heuvel een intrigerende voorstelling heeft gemaakt. Met collega Ger Beukenkamp schiep hij bij het amateurgezelschap Toetssteen een traditie in documentair toneel. Hier plaatst hij zijn hoofdpersonen tegenover een Petrus-figuur met een groot boek, waarin hun levensloop moet worden genoteerd.

Met korzelige humor, een snelle collagetechniek en een groot inlevingsvermogen schreef Van den Heuvel zijn stuk, dat door de drie acteurs toegewijd wordt gespeeld. De vele identiteiten die Veterman heeft aangenomen, leiden hier tot een fel discours over schijn, bedrog en waarheid, waarvan de dilemma's nog wel iets pregnanter naar voren hadden kunnen komen. De vrouw maakt er met een retorische vraag een eind aan: ,,Wat heb je nou aan de waarheid?'' Eduard Veterman leefde op de vleugelen van de verbeelding, zo lijkt het, maar tijdens de bezetting moet dat barre noodzaak zijn geweest.

Voorstelling: Veterman, een liquidatie, door Toneelgroep Hilversum/Kane. Tekst en regie: Dick van den Heuvel. Gezien: 1/5 in De Engelenbak, Amsterdam. Aldaar t/m 4/5; tournee dit najaar. Inl. (020) 4685999, www.toneelgroephilversum.nl