Vak

Uit het niets verscheen de man opeens voor me. Ik had mijn fiets even op de standaard gezet om wat boodschappen naar boven te brengen. Toen ik wilde teruglopen, hield hij me staande.

,,Mag ik u iets vragen?''

Hij zag eruit als een mens in verval. Een mager, vermoeid gezicht, piekerig haar, baardstoppels, afgetrapte gympen onder een verschoten spijkerbroek. Maar zijn spraak was uiterst verzorgd.

,,U woont hier?''

Ik knikte.

,,Dan zult u vast wel de familie op de hoek kennen.''

Hij wees vaag achter zich.

,,Ik geloof het niet'', zei ik.

,,Het zijn mijn ouders, maar ze wonen hier nog niet zo lang. De zaak zit zo. Ze zijn op vakantie geweest en ik moet ze over een paar uur van Zestienhoven afhalen. Mijn auto staat hier vlakbij, maar ik merk nu dat ik mijn autopapieren en mijn geld thuis heb gelaten. Ik kan dus eigenlijk niet met mijn auto weg. Kunt u me misschien wat voorschieten?''

Ik vond het een mooi verhaal met een goed gekozen detail dat de suggestie van authenticiteit versterkte: het verrassende Zestienhoven in plaats van Schiphol. Daar was over nagedacht. Het verbaasde me dat hij me vlak voor mijn huis aansprak. Ook dat was psychologisch goed gezien: niet in een onpersoonlijke omgeving, maar dicht bij de schuldgevoelens opwekkende huis en haard.

,,Kunt u het niet aan hun buren vragen?'' zei ik.

Hij schudde mismoedig het hoofd. ,,Die zijn ook op vakantie.''

,,Het spijt me, maar dan zullen uw ouders de trein moeten nemen'', zei ik.

,,Weet u het zeker?''

,,Er zit niets anders op.''

Hij schikte zich in het onvermijdelijke, groette beleefd en liep door. Even vroeg ik me af wat zijn reactie zou zijn geweest als ik in zijn fantasie was meegegaan en geroepen had: ,,Naar Zestienhoven? Dat is nou ook toevallig! Ik moet zelf ook naar Zestienhoven! Mijn kinderen komen terug van vakantie. Ik zou zeggen: ga met me mee.''

Maar meteen was ik blij dat ik hem niet op de proef had gesteld hij had het al moeilijk genoeg. Toch rees de vraag of hij het zich niet moeilijker maakte dan nodig was. Zouden er nog mensen zijn die in zulke verhalen trappen? Kun je als zwerver niet beter rechtstreeks naar geld vragen, eventueel onderbouwd met zo'n bondig mogelijke omschrijving van je huidige situatie?

Wij, geharde stadsbewoners, zijn te cynisch geworden voor fraai bedrog. Zo'n jaar of tien geleden was het hem bij mij nog gelukt. Toen plofte er in de trein een jongen voor me neer die zei: ,,Vreselijk. Ik ben net op het station beroofd. Hoe kom ik nou thuis?''

Ik had al bijna mijn portemonnee getrokken toen hij eraan toevoegde: ,,Ik heb mijn moeder gebeld en die zei: vraag iemand in de trein om geld, noteer het adres, dan stuur ik ze het geld terug.''

Hier viel de psycholoog in de bedelaar door de mand. Welke moeder zou zoiets tegen haar kind zeggen?

Bedelen is ook een vak, een keihard vak.