1 mei wordt rustig bij SP en GroenLinks... PvdA herovert Troelstra...en Bos wordt socialist

Saskia Noorman krijgt er een ,,warm gevoel van''. Femke Halsema ,,moet toch wel wat verantwoorden'' als zij deze dag ,,op het strand gaat hangen''. Maar Wouter Bos had er nog maar een paar jaar geleden ,,niets mee'', toen hij nog geen PvdA-leider was maar gewoon Tweede-Kamerlid.

Nee het gaat niet over Earth Day, de vandaag gehouden ,,internationale actiedag voor een schone, duurzame en rechtvaardige wereld''. GroenLinks maakt daar op zijn website als medeorganisator reclame voor, maar partijleider Halsema weet van niets. ,,O ja'', zegt ze gevraagd naar haar plannen voor Aardedag. ,,Dat is die Bodyshop-achtige dag, maar dan wat minder zweverig. Wanneer is dat? Deze week, toch?'' Ze heeft geen plannen.

Nee, dan volgende week. 1 mei, Dag van de Arbeid, feestdag voor niet alleen de PvdA maar voor heel links Nederland. Dit jaar houdt de PvdA een landelijke 1 mei-viering in het Leidse Volkshuis, met op het programma onder meer een ,,videomarathon met films uit de oude doos'', een ,,workshop strijdliederen'' en 's avonds een feestelijke avond met Bos en partijvoorzitter Koole. De activiteit van PvdA'ers op 1 mei is echter wel minder dan anders, zegt Kamerlid Noorman, die zelfs optreedt in Utrecht, Haarlem en Alkmaar. ,,Vakantie, hè.'' Kamerleden hebben er tijd voor, want wegens reces wordt er volgende week niet vergaderd. Noorman zelf gaat in verband met 1 mei pas op 2 mei weg. ,,Daar heb ik bewust voor gekozen.''

Elders ter linkerzijde is het rustig, maar een telefoontje leert dat ook voor Halsema bij GroenLinks 1 mei ,,een gewone werkdag'' is, die ze ,,meestal wel'' viert. Ze weet nog niet hoe en waar dit jaar, maar dat komt door de PvdA. Halsema had namelijk plannen om op 1 mei een ,,alternatief maatschappelijk akkoord'' te presenteren, maar ze baseerde dat op een inmiddels achterhaalde ,,werkhypothese'': dat er een centrum-linkse coalitie zou komen.

Verdacht rustig is het dit jaar bij de SP. Vorig jaar hadden de socialisten 1 mei uitgeroepen tot `Rooie Monumentendag'. Overal in den lande werden beelden, plaquettes en straatnaamborden van mannen als Domela Nieuwenhuis, Troelstra en Wibaut door SP'ers ,,opgepoetst en in de bloemen gezet'', volgens de aankondiging toen. Voorman Marijnissen en partijsecretaris en aankomend senator Kox presenteerden zich als de `echte' erfgenamen van het sociaal-democratische gedachtengoed. Dit jaar lijkt de aanval op het PvdA-verleden echter geluwd. Marijnissen heeft voor 1 mei nog geen optreden gepland, Kox is deze week op vakantie en de Haagse SP-agenda-coördinator voor Kamerleden, Yorrick Haan, meldt eenvoudig dat ,,wij niet van die 1 mei-vierders zijn''.

Gaat het wel goed met de socialisten en 1 mei? Eén man weet zeker dat het niet goed gaat, althans in de PvdA. Dat is de voormalige PvdA-parlementariër, erkend `sentimenteel-socialist' en SP-bewonderaar Bert Middel. Deze maand meldde hij in een boek over zijn dertienjarige ervaring als Kamerlid (1989-2002) dat hij binnen de PvdA-fractie jarenlang deel was van het ,,`geheime' socialistische clubje De Eerste Mei''. In 1989 waren volgens Middel nog tal van geestverwanten lid, maar bij zijn vertrek vorig jaar waren alleen hij en Jeltje van Nieuwenhoven over.

Kameraad Van Nieuwenhoven, die het boek bij de presentatie namens de PvdA in ontvangst nam, hapte gelijk toe. Nieuwe leden zijn welkom, meldde zij, maar daarvoor gelden zware criteria. Gegadigden moeten op 1 mei een drieledig programma afdraaien van goed oud-socialistisch gehalte: 's morgens een lezing in een socialistisch bejaardenhuis, 's middags bij de Novib of een andere aanverwante organisatie en 's avonds spreken op een partijbijeenkomst.

Achteraf kan Van Nieuwenhoven hartelijk lachen om het gesombermans van Middel. `De Eerste Mei' was tot nu toe ook wel erg besloten, onthult zij. ,,We hebben nooit iemand benaderd.'' Maar nu aan het bestaan van de club ruchtbaarheid is gegeven, komt daar verandering in. Morgen gaat Van Nieuwenhoven ,,eens inventariseren'' of er mogelijke nieuwe leden zijn in de nieuwe 42-koppige PvdA-fractie. ,,Het kan nooit kwaad om te weten waar je vandaan komt.''

Uit een snel en verre van compleet belrondje blijkt al snel dat veel PvdA'ers wel degelijk plannen hebben voor optredens op 1 mei zij het doorgaans geen drie, en vooral voor partijbijeenkomsten. Diehard Noorman voldoet aan het criterium. 's Morgens in Utrecht gaat zij inderdaad naar een bejaardenhuis, waar, denkt zij, zelfs nog socialistische liederen zullen worden gezongen door een `Stem des Volks'-koor. 's Middags doet zij Haarlem aan, 's avonds praat zij de PvdA-afdeling Alkmaar bij over het belang van werk en levensloopbeleid. Maar ,,dat clubje'' van Middel? ,,Ken ik niet'', zegt ze. Zij herinnert zich wel dat zij voor 1 mei ,,nog wel uitnodigingen heeft overgedaan'' aan Middel. En Noorman noemt zichzelf geen socialist, maar sociaal-democraat.

Een Kamerlid als de Groninger Waalkens is nog `erger'. Ook hij heeft al genoeg bijeenkomsten gepland voor 1 mei, noemt zichzelf niet alleen geen socialist, maar ,,in sommige opzichten meer sociaal-liberaal dan sociaal-democraat''. Resteert nog één hoop voor Middel: Wouter Bos. Toen hij afzegde voor de voornoemde boekpresentatie schreef Bos in een door Middel geciteerd PS'je: ,,Ook ik noem mij liever socialist dan sociaal-democraat.'' Dat citaat klopte, blijkt na controle bij zijn woordvoerder. Ook dat Bos ,,niets had'' met 1 mei, is inmmiddels veranderd: ,,Met de rituelen heb ik niet zoveel, maar wel met de gedachte dat voor veel van wat we nu normaal vinden ooit gestreden is'', schrijft Bos via zijn medewerker per sms. Een probleempje nog: laat nou net dit jaar de laatste oude socialist uit het clubje zich diskwalificeren. 's Morgens `herovert' van Nieuwenhoven weliswaar nog in Den Haag het Troelstra-monument op de SP. Maar daarna blijft geen tijd over voor een partijbijeenkomst. Jeltje gaat op vakantie. ,,Het is de enige dag dat het kan. Dat zal Bert me toch wel vergeven?''

De Tweede Kamer behandelt deze week een initiatief-wetsvoorstel van Kamerlid Vendrik (GroenLinks) over topinkomens, praat over de kwaliteitswet zorginstellingen en rondt het debat af over de parlementaire enquête naar de bouwnijverheid.