Razendsnelle Matthäus bij Rotterdams Philharmonisch

Van de cast die het Rotterdams Philharmonisch Orkest ooit aankondigde voor de Matthäus Passion, met onder anderen de bas Robert Holl, zijn uiteindelijk alleen de sopraan Ruth Ziesak en de alt Birgit Remmert overgebleven. Ook is er met Harry Bicket een andere dirigent. Markus Stenz had niet goed in zijn agenda gekeken en laat dezer dagen zijn werk in Keulen voorgaan. Op 9 mei dirigeert Stenz in Rotterdam wel de Nederlandse première van Deus passus, `Passions-Stücke nach Lukas' van Wolfgang Rihm.

De Engelse dirigent Harry Bicket stond ook voor het `authentieke' Orchestra of the Age of Enlightenment en heeft veel belangstelling voor de grote vocale werken van de 17de en 18de eeuw. Maar omdat Bicket ook vaak voor eigentijdse orkesten staat, bleef toch nog iets over van het oorspronkelijke Rotterdamse idee: een Matthäus met een `gewone' dirigent en een `gewoon' orkest.

Zoiets is in deze tijden van `barokspecialisten' geen gebruik bij de Nederlandse toporkesten. Chailly deed het één keer (1999) bij zijn Concertgebouworkest, Jaap van Zweden deed het twee keer bij zijn Residentie Orkest (2000 en 2002). Zulke uitvoeringen van de Matthäus verrijken de stilistische variëteit in de Nederlandse passietraditie, waarin al te strenge regels uit den boze zijn. Immers: juist de ooit zo puur en `authentiek' begonnen Harnoncourt sloot ooit een hoogst vruchtbaar compromis door Bach te brengen met een `modern' orkest als het Concertgebouworkest.

Deze Rotterdamse Matthäus, die nog twee keer wordt herhaald, staat ook in die traditie, maar bleek gisteravond nogal wisselvallig van aard en voor het oog wat rommelig van opstelling. De evangelist, de soms licht-zalvende Stanford Olsen, stond rechtsachter naast de andere solisten die soms wat naar voren liepen. Christus (de voortreffelijke Stephan Genz), zat in het midden en kwam voor elke bijdrage naar voren. Bicket plaatste de blazers van zijn twee kleine orkestjes vóór de strijkers, zodat de briljante en uitbundige hoboïst Alexei Ogrintsjoek ook visueel extra opviel.

Bicket kwam tot sterk dramatische scènes en enkele zeer verstilde momenten, zoals Aus Liebe en Komm susses Kreuz. Maar het opvallendst was het enorme tempo: een Matthäus in 2 uur 34 min., nog tien minuten korter dan een `normale' snelle Matthäus. Het stond bij mij devotie in de weg. Mag ik pleiten voor een minder opgewekte en roerender uitvoering van het slotkoor Wir setzen uns mit Tränen nieder, door elke herhaling langzamer en zachter te laten klinken? In de barokmuziek zijn herhalingen bedoeld om te variëren.

Concert: Matthäus Passion van J.S. Bach door Rotterdams Philharmonisch Orkest, Capella Amsterdam, Rotterdams Jongenskoor, Stanford Olsen, Stephan Genz, Ruth Ziesak, Birgit Remmert, Marcel Reijans, Tómas Tómasson o.l.v. Harry Bicket. Gehoord: 16/4 De Doelen Rotterdam. Herh.: 17, 18/4.