Al-Sahhaf

Vanmorgen nog even gekeken of mijn favoriete militair in Irak acte de présence gaf, maar helaas hij was verhinderd.

Hoe komen wij een oorlogsdag door zónder Mohammed Said al-Sahhaf, de Iraakse minister van Informatie? Het is als een soldatenmenu waarin de rats, kuch en bonen ontbreken. Zonder minister Sahhaf is de spanning eraf, en ik zeg dat niet alleen omdat het rijmt.

Neem het weergaloze pathos waarmee Sahhaf telkens weer de woorden `those villains!' en `those mercenaries!' uitroept. Dat hoor ik Eef Brouwers hem nog niet nadoen, zelfs niet als Edwin de Roy van Zuydewijn, in samenwerking met Willem Oltmans, een mislukte aanslag op koningin Beatrix zou hebben gepleegd.

Het veinzen van verontwaardiging is een vak apart. Niemand heeft dat vak beter onder de knie dan Sahhaf. Als ik tien procent van zijn talent op dit gebied had gehad, was ik een veel betere vader geworden.

Het gaat om de details. De klemtonen, de pauzes, het plotseling opklimmen van de stem naar hogere registers. De mond staat op de rand van schuimbekken, maar blijft niettemin aan de buitenkant droog. De woordkeus mag primitief en voorspelbaar zijn, dat maakt niet uit – als het er maar snerpend genoeg uitkomt.

Onontbeerlijk is de aanwezigheid van een dominant kenmerk dat even indringend als onheilspellend werkt. Bij Sahhaf is dat het rechteroog dat achter de montuurloze bril kleiner en samengeknepener is dan het andere oog. Het geeft de minister de heerlijke valsheid van een schurk uit een stripverhaal. De zwarte baret erboven, die haar zwaartepunt vindt achter het priemende oog, versterkt dit effect op groteske wijze.

Gistermorgen, toen het rijk van zijn dierbare leider al even leek in te storten, stak de minister in ronduit grootse vorm. Zijn persconferentie vond ditmaal op straat plaats.

Achter de minister hing een grijs waas van stof, opgedwarreld uit het puin na verse bominslagen enkele straten verderop. Sirenes van ziekenauto's loeiden.

De minister lachte schamper. Hij schreeuwde met het accent waarmee ze in Hollywood graag oriëntaalse boeven uitrusten: ,,Bagdad is safe and secure...those invaders will be slaughtered!''

Hoe zal het gaan op de dag dat Bagdad wérkelijk valt?

De minister staat voor zijn ministerie. Zwarte rookpluimen waaien uit grote gaten in de gevel achter hem. Uit het bovenste raam hangt het ontzielde lichaam van iemand in wie wij de dictator zelf menen te herkennen. Diens zoons zijn al omlaag gestort en liggen bewegingloos aan de voeten van de minister van Informatie.

De minister ziet er grauw en ongeschoren uit en zijn rechteroog zit nu bijna helemaal dicht. Maar zijn stem is nog ongebroken en hij schreeuwt woedender dan ooit: ,,Everything is under control...we will kill these bastards!''

Een Amerikaanse officier nadert hem beschroomd, alsof hij hem liever niet aanraakt. Wij houden onze adem in. Nu zal blijken of Sahhaf echt bestaat. Of hij geen marionet in de Amerikaanse oorlogspropaganda is geweest, afwisselend gespeeld door Robert De Niro en John Cleese.