Nieuwe trend: eten in het donker

Wie een echte blind date wil, moet naar Keulen of Berlijn, meldt Lukas Keijser. In `Dunkel-restaurant' unsicht-Bar zie je zelfs je tafelgenoot niet.

Het is niet zomaar donker in het restaurant unsicht-Bar in Keulen. Het is pikdonker, stikdonker, aardedonker. Zo donker wordt het alleen in huizen met rolluiken en zonder elektrische apparaten. Mobiele telefoons moeten er uit, die veroorzaken licht. Om dezelfde reden mag er niet gerookt worden.

Ja, dat is raar, maar er is wel meer ongewoon in het `Dunkel-restaurant'. Alleen al de binnenkomst. Aan de arm van een van de blinde obers word je naar je plaats geleid; de tafelgenoten volgen via het zwaan-kleef-aan-principe. De ober wenken? Onmogelijk. Je moet zijn naam hardop zeggen, waarop hij direct toesnelt. Naar het (overigens verlichte) toilet? We moeten de ober roepen, zonder hem zouden we het nooit vinden. En we moeten helpen bij het afruimen van de tafels. Door met bestek tegen het servies aan te tikken weet de kelner waar hij iets kan aanpakken.

Maar het meest vervreemdend blijkt hoe je zelf op het donker reageert. In eerste instantie, bij het naar binnen gaan, wat nerveus. Je hebt het idee dat je de controle verliest. Maar algauw maakte het ontbreken van licht mij en mijn tafelgenoot heel kalm. Non-verbale communicatie is niet mogelijk, en daardoor gingen we veel minder bewegen dan in het dagelijks leven. Binnen de kortste keren zat ik als een apathische zoutzak op mijn stoel. Me concentreren op het gesprek was moeilijk, omdat ik zo werd opgeslokt door het donker, en door de geluiden: de kalme achtergrondmuziek, andere bezoekers die lachen of iets laten vallen, ober Stefan die rondschuifelt.

En met de visuele prikkels viel ook een deel van de voor de hand liggende gespreksstof weg: de aankleding van het restaurant, die mooie jongen in de bediening, de presentatie van het eten, de kleding van de dame verderop. Je hebt zelfs geen idee hoeveel mensen er in het restaurant zitten.

De unsicht-Bar, die in april 2001 openging, is een enorm succes. Een tafel reserveren voor een doordeweekse dag moet drie weken van tevoren en wie er in het weekend wil eten, zal een maand of vier moeten wachten op een plaats. In Berlijn zit sinds september een tweede filiaal. Behalve een restaurant bevindt zich daar ook een theater, `die Dunkelbühne', waar in de duisternis muziekoptredens bij te wonen zijn. Ook in Berlijn heeft spontaan aankloppen om te eten weinig zin. In New York werd het concept gekopieerd, maar dan als een soort datingservice: daar organiseert evenementenbureau Cosmo Party sinds kort Dinner in the Dark-ontmoetingsavonden. Van de deelnemers wil 65 procent iemand die ze ontmoet hebben nog eens zien; of althans, überhaupt een keer zien.

Het merendeel van het Duitse publiek vindt het restaurant ook geweldig, zegt eigenaar Axel Rudolph. Slechts een klein deel – de controlefreaks? – blijft bang of onrustig. Rudolph, een energieke veertiger, is bedenker en oprichter van de unsicht-Bar. Hij werkte eind jaren tachtig als `acoustic designer'; hij zorgde ervoor dat winkels en banken door middel van geluiden en geluiddempers prettige omgevingen werden voor de consument. In 1988 raakte hij betrokken bij het wereldwijde project `Dialog in the Dark', bedoeld om zienden bekend te maken met de wereld van blinden. Een onderdeel daarvan was een bar zonder licht, waar klanten onder meer in moeilijkheden kwamen omdat ze in het donker moesten betalen. ,,De reacties waren zo intens, dat zette me aan het denken'', vertelt Rudolph. In drie maanden stampte hij de eerste unsicht-Bar uit de grond. Eigenlijk een oersimpel concept. Er is geen opsmuk nodig, zelfs niet gewenst: bezoekers, die ook duidelijk niet komen om gezien te worden, zouden zich maar stoten of anderszins bezeren. Om de zoveel jaar de inrichting aanpassen aan de laatste trends hoeft ook al niet.

Er waren slechts een paar zaken waarop moest worden gelet. Messen mochten bijvoorbeeld niet te scherp zijn; soepkommen moesten twee oren hebben, om misgrijpen te beperken. Ook het eten moest zo simpel mogelijk, zodat knoeien zo veel mogelijk wordt beperkt. Dus geen sauzen, jus, curry's of dressings. Servet laten vallen? Geen nood. Alles is met de hand te eten. Het zijn daardoor misschien geen culinare hoogstandjes, maar de enorme maaltijden zijn wel verrassend. Er zit knolselderij in, koolraap, rettich. Het duurt soms even voordat je doorhebt wat je in je mond hebt gestoken.

Al met al zijn de blinden die in het restaurant werken minder gehandicapt dan het publiek. Maar het meisje aan de verlichte balie van unsicht-Bar blijft de spil van het restaurant. Zij neemt op wie welk menu neemt (kosten: tussen de dertig en veertig euro) en bij haar kun je betalen als je wazig van de duisternis weer in het licht bent aanbeland. Ze belt ook naar de obers als je het toilet hebt bezocht om te zeggen dat je weer naar binnen wilt. En ze houdt de tijd voor ons in de gaten; we moeten de laatste trein naar Nederland halen.

Kunnen we binnenkort ook op de fiets naar een `blind date' in de unsicht-Bar? Wellicht. Rudolph heeft plannen om internationaal te gaan. Amsterdam is volgens hem een stad waar een dergelijk restaurant prima zou passen. Maar totdat er zekerheid is, wil hij er verder niets over loslaten.

www.unsicht-bar.com,

Im Stavenhof 5-7, Keulen

(0049 221 2005910)

en Gormannstraße 14,

Berlijn (0049 30 24342500)