Ontdekker SARS in Hanoi overleden

Tot nu toe lijkt SARS zich vooral te hebben verspreid via verpleegkundigen en artsen. Een van hen, de ontdekker van het dodelijke virus, is vrijdag overleden.

De dokter die SARS ontdekte, de Italiaan dr. Carlo Urbani (46), overleed afgelopen vrijdag in Hanoi. Urbani werkte voor de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) als infectieziekte-arts. In een ziekenhuis in Hanoi onderzocht hij een zieke Amerikaanse zakenman die SARS opliep in Hongkong, nadat hij op dezelfde dag op dezelfde hotelverdieping van het Metropole Hotel had gelogeerd als een zieke Chinese geneeskundeprofessor. De zakenman en de professor stierven al eerder aan SARS.

Urbani alarmeerde in de tweede week van maart de WHO over de uitbraak van de ziekte die inmiddels SARS (severe acute respiratory syndrome) heet. Er waren half februari vage meldingen van een nieuw type longontsteking uit de Chinese provincie Guangdong geweest. Urbani realiseerde zich dat hij de eerste Westerse patiënt zag.

Urbani was geen ziekenhuisdokter, maar werkte aan volksgezondheidsprogramma's in Cambodja, Laos en Vietnam. In haar persbericht over Urbani zegt de WHO dat dank zij maatregelen die Urbani trof verdere ziekteuitbraak onder artsen, verpleegkundigen en patiënten in het ziekenhuis in Hanoi is voorkomen.

Geen woord van kritiek uit de WHO in het persbericht over Urbani's dood op de directie en geneeskundige staf van het Prince of Wales ziekenhuis in Hongkong, maar de suggestie is duidelijk. In dat ziekenhuis kregen inmiddels meer dan honderd artsen, verpleegkundigen en medische studenten SARS. Eerst werd het medisch personeel ziek, daarna hun patiënten en daarna hun familieleden en andere bezoekers.

In Vietnam was de uitbraak snel onder controle. ,,Carlo was een fantastisch mens en we zijn hier allemaal van slag'', aldus Pascale Brudon, de hoogste WHO-vertegenwoordiger in Vietnam, tegen de WHO-voorlichters. ,,Carlo zag als eerste dat er iets vreemds aan de gang was. Toen de mensen in het ziekenhuis ongerust werden, kwam hij iedere dag, verzamelde monsters van patiënten, instrueerde en sprak met het personeel, en versterkte de infectieziektecontroleprocedures.''

Het kan zijn dat in Hongkong een virulentere variant van het SARS-veroorzakende virus rondwaart, maar het kan ook zijn dat het puur aan de dokters ligt dat de uitbraak in het ene land veel beperkter blijft dan in Hongkong. In ieder geval lijkt SARS nu al een epidemie verspreid door slordige dokters. Hoe de verspreiding in China is verlopen, waar de ziekte nu waarschijnlijk over een aantal provincies is verspreid, is onduidelijk. Maar de Chinese arts die half februari in het Metropole Hotel in Hongkong op de negende verdieping een kamer huurde, is voorzover bekend de enige bron die SARS in de Westerse wereld introduceerde. Die man moet in contact zijn geweest met SARS-patiënten, wist dat hij ziek was en bleef toch `onder de mensen'.

En er zijn meer voorbeelden. De autoriteiten in Hongkong waren vorige week bijvoorbeeld op zoek naar alle patiënten die op 20, 21 en 22 maart de dokter Lau Tai Kwan bezochten. Kwan was ziek aan het werk en werd op 22 maart in het ziekenhuis opgenomen met wat later SARS bleek te zijn.

Artsen en verpleegkundigen waren de eerste slachtoffers nadat handelsreizigers en toeristen zich na besmetting door de Chinese professor vanaf de negende verdieping van het Metropole Hotel in Hongkong verplaatsten naar Hanoi, Singapore, Toronto en de rest Hongkong. Maar inmiddels telt Hongkong meer zieken onder de burgers dan onder het medisch personeel. En de ziekenhuizen zijn zonneklaar de bron van de besmettingen elders in de stad.

Het aantal zieken onder de gezondheidszorgers staat nu op 162. Daarvan zijn er 36 inmiddels genezen. SARS doodt ongeveer 1 op de 20 mensen die de ziekte krijgen. Dat Hongkong nu meer genezen artsen dan burgers telt ligt aan het feit dat de artsen eerder ziek werden. De epidemie onder burgers kwam later op gang. De dokters weten inmiddels hopelijk hoe ze met SARS-patiënten om moeten gaan, anders staat informatie op www.cdc.gov en www.who.int.