De eerste tien kisten komen thuis

Met militaire eer kwamen de eerste tien Britse doden zaterdag terug uit Irak. Hun dood, door een ongelukken en friendly fire-incidenten, is voor de nabestaanden moeilijk te accepteren.

Zijn fotootje staat in alle kranten in een rijtje van tien, grofkorrelig en bijna allemaal geknipt uit een grotere foto. Met mates in de pub, op een familiehuwelijk, of met vriendin en kind vorig jaar op vakantie in Spanje. Het zijn kiekjes van duizend in een dozijn. Zijn foto is er ook zo een. Als hij geweten had dat het zijn laatste was, had hij vast anders gekeken.

Marinier Ian Seymour was 28 jaar toen een helikopterongeluk op de eerste dag van de oorlog in Irak een einde aan zijn leven maakte. Zijn kist, bedekt met de Union Jack, was de eerste van tien die zaterdag op het militaire vliegveld Brize Norton bij Oxford tevoorschijn kwamen uit het immense en verder lege laadruim van een grijs transportvliegtuig van de Royal Air Force.

Vlaggen wapperen halfstok. De gewaden van de drie militaire geestelijken bij de klep van het vliegtuig wapperen in dezelfde wind. Het zijn de enige losse bewegingen in een ijzingwekkend strakke ceremonie die het Verenigd Koninkrijk eens in de zoveel jaar opvoert. Elk kist wordt gedragen door zes soldaten met witte handschoenen en blootshoofds. Hun blinkende schoenen maken de halve stapjes die daarbij horen. De marinierskapel speelt Händels Dodenmars en Elgars Nimrod. Een zwarte lijkauto rijdt aan, de kist gaat aan boord. De auto rijdt weg. En dat tien keer.

Vijftig meter verder staan de familieleden van de eerste tien doden uit de Tweede Golfoorlog. Vijf per persoon. Sommigen hebben de afgelopen week hun verdriet in het openbaar getoond. Anderen, zoals de vader van `Welly' Evans (29), hebben een verklaring uitgegeven. ,,Hoewel we diep verslagen zijn door het verlies van onze zoon Llywelyn Karl Evans zullen we altijd trots op hem zijn.''

Sommigen troosten zichzelf met het idee dat hun geliefden zijn gestorven temidden van hun kameraden, bij de uitoefening van het vak waarvan ze hielden en waarvan ze de risico's kenden. Maar het knaagt dat de eerste tien Britten hun leven verloren bij ongelukken en friendly fire-incidenten. Die horen misschien bij een oorlog, maar niet bij het idee van heroïsch sneuvelen voor het vaderland. ,,Zijn dood door een ongeluk is des te moeilijker te accepteren'', zei Susan, de weduwe van Marty Hull, de Britse korporaal die gisteren omkwam toen zijn pantservoertuig door een Amerikaanse A-10 werd aangezien voor een Iraakse tank. ,,Maar accepteren zullen we het moeten.''

Het was `de dag dat de oorlog thuiskwam', zoals The Observer kopte. Dat moet ook Geoff Hoon, de Britse minister van Defensie, hebben gedacht die op Brize Norton de ceremonie bijwoonde met een reeks hoge officieren. Die tien kisten zijn wat het land betaalt voor hun beslissingen. Het lijkt niet meer dan eerste termijn.

Voor sommigen is die prijs nu al te hoog. Robin Cook, die eerder deze maand uit protest aftrad als Labour-fractieleider, zei gisteren dat hij zijn ,,buik vol'' heeft van deze ,,bloedige en onnodige oorlog''. ,,Ik wil dat onze soldaten thuiskomen voor er nog meer worden gedood'', aldus Cook in The Sunday Mirror, een van de kranten die campagne voert tegen de oorlog.

Het werd hem niet in dank afgenomen door de regering. David Blunkett, minister van Binnenlandse Zaken, zei dat Cook de ,,waardigheid'' waarmee hij ontslag had genomen riskeerde door ,,tien dagen na het begin van de oorlog al voor capitulatie in Irak te pleiten''. Cook haalde later op de dag – niet helemaal rolvast – bakzeil. Hij had niet bedoeld dat de troepen nu al moeten worden teruggehaald, zei hij in een verklaring. Hij wilde alleen graag die beloofde snelle overwinning vóór er nog meer doden vallen.

Premier Blair heeft de afgelopen dagen herhaaldelijk gezegd dat een rechtsomkeert volstrekt uitgesloten is. Niettemin zal een lange campagne voor problemen zorgen, zelfs als die bloedeloos zou verlopen. De bevelhebber van het Britse leger, generaal Michael Jackson, heeft gezegd dat de huidige troepenmacht van 40.000 man nu al tot overstretch van het leger leidt en vermoedelijk niet langer dan een half jaar gehandhaafd kan blijven. Een kwart van het leger is in de Golf, de helft is betrokken bij missies overzee en nog eens 19.000 Britse soldaten zijn reserve voor de stakende brandweer thuis. Ook Geoff Hoon zei gisteren dat de troepen ,,uiteindelijk'' zullen moeten worden vervangen.

    • Hans Steketee