De mens centraal

Eigenlijk is het een onzinnige combinatie, Koos Breukel en Emo Verkerk. Breukel is al jaren bekend als de maker van de meest perfecte, haarscherpe zwart-wit foto's die je je kunt voorstellen. Emo Verkerk daarentegen, is een portretschilder van de omtrekkende beweging. Hij geeft de geportretteerde niet exact weer, maar zoekt al tastend naar de essentie van diens persoonlijkheid. Verkerk bouwt zijn personages op met grove verfstreken en vervolmaakt ze door er een lijst van wilgentenen omheen te zetten of op het doek een flessenopener te laten rondzweven. Als toeschouwer heb je geen idee waar die attributen op slaan, en toch begrijp je, weet je, dat ze onmiskenbaar bij het portret horen.

Dat dit tweetal nu samen onder de titel Coupons exposeert bij de Flatland Gallery in Utrecht is te danken aan Breukel. Die zag Verkerks werk en meende een overeenkomstige mentaliteit te bespeuren. Waar hij dat op baseerde is me een raadsel, behalve dat beide kunstenaars zich met portretten bezig houden. Daarmee was in ieder geval het onderwerp voor de expositie duidelijk: zowel Breukel als Verkerk tonen alleen maar portretten, al dan niet in opdracht gemaakt. Ze hingen hun werken bewust door elkaar. Doordat Flatland een grote galerie is, krijgt de expositie, met in totaal 35 werken, een bijna museale allure.

Door de twee totaal verschillende werkwijzen van Verkerk en Breukel is Coupons vooral een confrontatie van twee stijlen geworden, zeg maar gerust van twee polen van de portretkunst. Die kunnen elkaar makkelijk afstoten, maar hier versterken ze elkaar, dat had Breukel dus goed aangevoeld. Door de combinatie met Verkerk zie je dat Breukels schijnbaar perfecte portretten eigenlijk heel persoonlijke impressies zijn. Vooral foto's als De trainer en Een boer hebben de analytische allure van een laat-negentiende eeuws schilderij.

Tegelijkertijd laat Breukels precisie zien hoe nauwkeurig, zeg maar onontkoombaar Verkerks schijnbaar achteloze portretten zijn. Vooral zijn tweeluik Postuum portret van mijn vader/Vader van de kunstenaar (2000/1993) is zo suggestief en goed dat je je als toeschouwer afvraagt waarom het niet al lang door een toonaangevend museum is aangekocht. Zo is Coupons een mooie rondedans van tegenstellingen. En in het midden staat de mens.

Coupons, Koos Breukel en Emo Verkerk. Flatland Gallery, Lange Nieuwstraat 7, Utrecht. Wo-za 12-18u. T/m 19/4.