De monnik uit Klein Vaticaanstad

De Amerikaanse basketballer John Stockton wordt woensdag 41 jaar. Hij is de oudste sterspeler in de NBA. Misschien stopt hij na dit seizoen. Maar niet omdat hij versleten is. ,,Zijn lichaam kan nog jaren mee op dit niveau.''

Een spijkerbroek en een legergroene jas hangen in de kleedkamer van de Utah Jazz op de plaats van nummer 12. Waar veel andere, vooral zwarte spelers opvallend mooie kleren dragen, doet basketbalmiljonair John Stockton het met een simpel kloffie. Maar niet alleen met zijn kleding kiest de man die overmorgen 41 wordt voor een sobere stijl. `Stock' is voor velen een held, maar gedraagt zich als een anti-held. Roem kan hem gestolen worden, sterallures zijn hem vreemd.

,,He's my man'', zegt een Amerikaanse handelaar in basketbalsouvenirs in het Delta Center, de hal in Salt Lake City waar de Jazz zijn thuiswedstrijden speelt. De kleine zelfstandige van het eigen bedrijfje Play Shaq die ingelijste foto's en andere basketbalmemorabilia verkoopt, is idolaat van Stockton. ,,Mijn favoriete sportman aller tijden'', zegt hij, wijzend naar een ingelijst en gesigneerd shirt met nummer 12, dat van Stockton. Prijs: 1.000 dollar. Een door Stockton gesigneerde bal moet 500 dollar opbrengen. ,,Als hij stopt, verdubbel ik de prijzen van zijn spullen en dan nog weet ik zeker dat het allemaal binnen vijf minuten weg is.''

Een handtekening van Stockton is een collector's item. Want als de point guard van de Jazz ergens een hekel aan heeft, dan is het wel aan het zetten van een handtekening. Hij doet bijna niets liever dan een wedstrijd spelen, maar verder gruwt hij van alles wat er bij het sterrendom komt kijken. In de officiële fanshop van de Jazz hangt een shirt dat Stockton zelf het liefst niet eens in de verkoop zou willen hebben, met het opschrift I ♡ Stockton.

Al bijna twee decennia vormt Stockton een legendarisch duo met Karl – The Postman – Malone. Stockton is bezig aan zijn negentiende seizoen bij de Jazz. Hij kwam in 1984 naar de Jazz, Malone een jaar later. Samen beleefden ze gouden jaren, zoals met het Amerikaans basketbalteam op de Olympische Spelen (twee keer goud, Barcelona 1992 en Atlanta 1996) en talloze keren kwamen ze voor de ploeg van de Western Conference uit in het All Star Team. Stockton is recordhouder in de NBA van het aantal assists en steals, maar zijn mooiste herinneringen bewaart hij aan de finale in de Western Conference van 1997 tegen de Houston Rocket van Charles Barkley. Na een time-out, bij de stand 100-100, met nog 2,8 seconden op de klok, maakte Stockton de bevrijdende driepunter die de boeken inging als Het Schot. Het was de vierde keer dat de Jazz in de finale van de Western Conference stonden en de eerste keer dat de ploeg doordrong tot de finale tegen de winnaar van de Eastern Conference. Stockton en Malone waren er twee keer keer dicht bij, maar de felbegeerde ring voor de kampioenen van de NBA ontbreekt in hun prijzenkast. Steeds, in 1997 en 1998, blokkeerden de Chicago Bulls van Michael Jordan in de finale van de play-offs de weg naar het kampioenschap.

Stockton wordt weliswaar 41 en als hij na dit seizoen besluit om te stoppen, doet hij dat niet omdat hij versleten is, zegt de man aan wie hij naar eigen zeggen te danken heeft dat hij zo lang op zo'n hoog niveau kan spelen. Craig F. Buhler (52) is de chiropractor van Stockton. De basketballer dicht hem magische krachten toe.

,,In zijn tweede jaar bij ons verstuikte hij een enkel en de trainer zei dat hij bij mij langs moest gaan'', zegt Buhler als hem gevraagd wordt naar zijn eerste kennismaking met Stockton. . ,,Ik behandelde zijn enkel en hij ging pijnvrij van de tafel af. He was blown away. Normaal gesproken duurt het een paar weken voordat je je weer beter gaat voelen, maar hij was meteen van de pijn af. Hij liep door de gang en ik vroeg hem waarom hij zo raar liep met zijn andere voet. Hij zei dat het een oude blessure was uit zijn college-tijd en dat hij daarmee had leren leven. Ik zei, `terug op de tafel'. Na de tweede sessie was hij ook van die pijn af. Vanaf dat moment lijkt hij er verslaafd aan. Hij weet wat aan een acute blessure gedaan kan worden en hoe een chronische blessure kan worden behandeld.''

Stockton is een man van weinig woorden, maar hij is lyrisch over Buhler en diens ChiroMAT-programma. MAT staat voor Muscle Activation Techniques. ,,Hij houdt alles in balans'', zei Stockton vorig jaar over Buhler, ,,en zorgt ervoor dat je je nooit aan pijn of aan een blessure hoeft aan te passen. Daarmee voorkomt hij dat je nieuwe blessures krijgt.'' In zijn eerste dertien seizoenen miste Stockton door blessures slechts vier wedstrijden. In het seizoen 1997-'98 ontbrak hij bij achttien duels als gevolg van een knie-operatie, sindsdien was hij er elk duel bij. Buhler: ,,Door onze werkwijze, waarbij alle disciplines in de begeleiding met elkaar samenwerken, inclusief de coaches, hebben we al jaren een van laagste blessuregemiddeldes van de NBA.''

Buhler prijst de levensstijl van Stockton, die veel wegheeft van een monnik. ,,Hij gaat altijd op tijd naar bed en let goed op zijn eten. Hij heeft geen behoefte aan junk stuff. Ik heb hem eens een keer zo ver gekregen dat hij wortelsap dronk. Dat was ook meteen de laatste keer.''

Als een sporter goed voor zichzelf zorgt, is leeftijd niet zo belangrijk, meent Buhler. ,,Het is moeilijk om te zeggen hoelang hij nog kan spelen op dit niveau. We are breaking new ground with him. Een paar jaar geleden heb ik hier in Salt Lake City een linebacker uit het American football behandeld, a tough guy. Hij speelt nu bij de Oakland Raiders. Ik nam hem mee naar een wedstrijd van de Jazz. Hij stond ervan te kijken dat Stockton zoveel opdonders kreeg, van spelers zoals Shaquille O'Neal, en dat zonder beschermende kleding (pads). Moet je nagaan hoeveel je dan te verduren krijgt over een heel jaar. John is bijna 41, maar hij staat nog steeds in de basisopstelling en heeft een beangrijk aandeel in de resultaten van de ploeg. Dat is ongehoord, ongeëvenaard. Kan hij nog vijf jaar spelen, op dit niveau? Wie zal het zeggen. Als hij het wat rustiger aan zou doen met minder speelminuten, zoals veel oudere spelers doen, en een wat meer ondersteunende rol zou vervullen, dan zou hij misschien nog wel tien jaar mee kunnen. Hij heeft in de loop der jaren geleerd dat hij gerepareerd kan worden als hij geblesseerd raakt. Dat hij pijnvrij is zodra hij van de behandeltafel komt. Of het nou een verstuikte enkel is of een rugblessure. Bovendien is hij iemand die nooit opgeeft.''

Ook geestelijk is Stockton in balans, weet Buhler. ,,Er gaat geen week voorbij, of we nou uit of thuis spelen, of hij gaat naar de mis. Hij is een zeer gelovige jongen, zonder dat hij dat uitstraalt of ermee te koop loopt.'' Stockton groeide op in de katholieke wijk van Spokane, in de staat Washington, die vanwege zijn katholieke karakter Little Vatican, Klein Vaticaanstad, wordt genoemd. Zijn vader Jack heeft er nog steeds een café, Jack and Dan's. In het café is geen foto, shirt of ander attribuut van Jacks beroemde zoon te vinden. Precies zoals John dat wil.

,,Een beter rolmodel is er niet, maar hij haat het idee dat hij een voorbeeld is voor anderen'', zegt Buhler, die ook een goede vriend van Stockton is. ,,Je zult hem ook nooit in advertenties of commercials zien. He's not in everybody's face. Vooral omdat zulke dingen ook voor druk op zijn gezin zorgen. Zijn gezin (een vrouw en zes kinderen, red.) is heilig voor hem.

,,Je leert veel over iemand als je hem onderweg meemaakt. Ik heb door de jaren heen spelers gezien die thuis een fantastisch imago proberen op te houden, maar die op slag veranderen als ze on the road zijn. Dan is het a whole different ballgame. John Stockton blijft dezelfde, uit en thuis. Het is geen geheim dat veel NBA-spelers onderweg affaires hebben. Je kent de verhalen over Magic Johnson. Ik heb daar bij dit team weinig van gezien. Het management van de Jazz slaagt er in om veel jongens met stijl aan te trekken. Ik heb John zich nooit anders zien gedragen dan de manier waarop iedereen hem kent. Niet omdat het toevallig zo uitkomt, maar omdat dat het goede is om te doen.''

    • Ward op den Brouw