Antwerpen in crisis na aftreden stadsbestuur

Burgemeester en wethouders in Antwerpen zijn op een creatieve manier met overheidsgelden omgegaan. Het Vlaams Blok spint er garen bij.

Geboortekaartjes op kosten van de stad. Parfum, meubilair, trouwringen, een bril. Vanmorgen traden de burgemeester en wethouders van Antwerpen af omdat ze geld van de stad voor zichzelf hebben gebruikt. Eerder deze week moesten al drie topambtenaren het veld ruimen wegens financiële malversaties. Daarmee wordt de stad nog onbestuurbaarder dan ze voor deze crisis al was. De enige partij die garen spint bij dit schandaal, is het Vlaams Blok.

De hele affaire draait om een totaal gebrek aan controle over de financiën van Antwerpen. Een paar weken geleden bleek dat politiecommissarissen hun creditcard van de stad, vooral op zakenreisjes, nogal creatief hebben gebruikt. Ze dachten dat dit kon: er had nooit een haan naar gekraaid. Daarna kwam aan het licht dat het Franse bedrijf voor straatmeubilair JSDecaux met medeweten van de socialistische burgemeester, Leona Detiège, een langlopend contract voor reclameborden had verlengd terwijl de stad er geen enkel voordeel bij had.

Toen werd bekend dat de machtige stadssecretaris de baas van alle achtduizend ambtenaren, en ook een socialist geld uit een stichting voor stedelijke ontwikkeling had gebruikt om meubels, trouwringen en andere persoonlijke goodies aan te schaffen. Dezelfde man mocht ook contracten sluiten met bedrijven om parkeermeters te plaatsen of bedrijfsauto's te leasen. Toen een paar gemeenteraadsleden die contracten tegen het licht hielden, bleek dat ook dáár van alles aan de strijkstok van de secretaris is blijven hangen.

Als klap op de vuurpijl moesten de burgemeester en de meeste wethouders deze week toegeven dat zij in 2002 uit het potje `Kosten eigen aan het ambt' kleren, schoenen, een rugzak of een weekendje-met-echtgenoot hebben betaald. Dat potje was niet voor representatie bedoeld. Waar het wél voor bestemd was, weet niemand. Maar duidelijk is wel dat de stadssecretaris die uitgaven dekte.

Vandaar ook dat het hele stadsbestuur tot begin deze week heeft geprobeerd om de secretaris, die op een cruiseboot bij Vietnam vakantie vierde, de hand boven het hoofd te houden. Toen de man dinsdag toch aftrad, stond het bestuur in zijn hemd. Burgemeester en wethouders hielden vol dat zij niets verkeerd hadden gedaan, maar betaalden vervolgens alles terug om de enorme commotie te sussen. Vergeefs. Vandaag traden eerst de liberale wethouders af, en toen moesten de anderen wel volgen. Iedereen pleitte plotseling eensgezind voor ,,meer financiële transparantie''.

,,Wat er op het spel staat'', vindt een gemeenteraadslid, ,,is de reputatie van het hele openbare bestuur''. Geen Belg die eraan twijfelt dat bestuurders in Luik, Brussel of andere steden zich ook weleens bezondigen aan ruimhartig declareren. Onderhands aanbesteden van overheidsopdrachten is evenmin een puur Antwerpse specialiteit. Financiële creativiteit en politiek cliëntelisme zijn nu eenmaal onmiskenbare symptomen van de `Belgische ziekte'.

Maar als dit soort schandalen in de Scheldestad naar boven komt, wordt het politiek extra pikant. Eenderde van de Antwerpenaren stemt immers Vlaams Blok, en alle andere partijen zijn samen in het stadsbestuur gaan zitten om het Blok eruit te houden. Het Blok is allang méér dan een verzameling rechtse extremisten: het is een partij die actief campagne voert tegen de gevestigde orde. Het Blok vergroot elke wantoestand waar de gemeente verantwoordelijk voor is, uit om de gevestigde partijen aan de paal te nagelen.

De afgelopen weken hebben sommige socialisten en Groenen geprobeerd om zélf de misstanden aan het licht te brengen, om het Blok vóór te zijn. ,,Maar wij worden door onze collega's verketterd omdat we de vuile was buiten hangen'', vertelt één hunner. Die pogingen tot cover-up tonen aan dat er maar één partij is die, zij het indirect, de agenda bepaalt: het Blok.

Geen wonder dat partijleider Filip Dewinter nu ook alle bonnetjes die de wethouders in 2000 en 2001 hebben ingediend, onder de loep gaat houden. Hij wrijft in zijn handen, want de andere partijen geven hem wederom de kans om voor open doel te scoren. Het Blok wil maar één ding: bij de volgende gemeenteraadsverkiezingen de helft van de stemmen halen. Dan kan Dewinter burgemeester worden. In dat opzicht valt het schandaal van Antwerpen hem als een heerlijk cadeautje in de schoot.

    • Caroline de Gruyter