Ultimatum VS aan Irak iets opgerekt

De Verenigde Staten hebben zich gisteren bereid getoond het voorgestelde ultimatum aan Irak, dat 17 maart afloopt, met een aantal dagen te verlengen. Washington komt daarmee tegemoet aan bondgenoot Groot-Brittannië dat voor- en tegenstanders van meer wapeninspecties dichter bij elkaar probeert te brengen.

De Britse onderminister O'Brien (Buitenlandse Zaken) verklaarde vanmiddag dat Saddam Hussein op tv moet verklaren zich te ontdoen van massavernietigingswapens om oorlog te voorkomen. Dit is een van de zes voorwaarden die de Britten willen toevoegen aan de zogeheten oorlogsresolutie.

Het Witte Huis vindt dat diplomatieke pogingen om de kwestie te vertragen of oorlog te voorkomen feitelijk zijn uitgewerkt. Meer tijd voor Irak om te bewijzen dat het zich volledig heeft ontdaan van massavernietigingswapens is een belangrijke eis van de meeste leden van de VN-Veiligheidsraad.

Punt van zorg voor Washington, Groot-Brittannië en Spanje, voorstanders van een aanval op Irak, is het verkrijgen van de negen stemmen binnen de Veiligheidsraad die nodig zijn om een oorlog mogelijk te maken. President Bush heeft al gezegd dat, wanneer hij die steun niet krijgt, de VS Irak desnoods alleen aanvallen.

De Amerikaanse minister van Defensie Donald Rumsfeld zorgde gisteren voor opschudding in Groot-Brittannië door te zeggen dat de VS ook zonder Britse steun tot een aanval zullen overgaan. Pas naderhand bevestigde hij alsnog het belang van een aanval met de Britten samen.

Een stemming over de oorlogsresolutie zou eind deze week plaatshebben. Stemming hierover werd gisteren uitgesteld wegens pogingen de rijen te sluiten. Zes niet-gebonden leden van de Veiligheidsraad hebben voorgesteld om Irak nog 45 dagen te geven om volledig te ontwapenen. Binnen die tijd moet Irak voldoen aan een lijst van eisen die in grote lijnen overeenkomt met het rapport dat chef-wapeninspecteur Hans Blix de Verenigde Naties vorige week heeft voorgelegd.

Groot-Brittannië heeft al gezegd dat een ultimatum niet over de maand maart mag worden heengetild. [Vervolg IRAK: pagina 5]

IRAK

'Onbedoelde uithaal' van VS

[Vervolg van pagina 1] De Verenigde Staten zijn fel gekant tegen nog meer uitstel. ,,Het ongeduld van het Amerikaanse volk over de Verenigde Naties neemt toe op dit punt'', zei Witte Huis-woordvoerder Ari Fleischer gisteren. Volgens Fleischer is uitstel van het ultimatum aan Irak met een maand ,,kansloos''. ,,De stemming [over de oorlogsresolutie] zal deze week plaatshebben'', zei Fleischer, ,,er is ruimte voor iets meer diplomatie, maar veel ruimte of tijd is er niet.''

Ook Canada heeft gisteren een compromisvoorstel gepresenteerd aan de Veiligheidsraad. Het wil Irak nog drie weken de tijd geven om aan te tonen dat het zich ,,volledig en actief'' ontwapent. Volgens Paul Heinbecker, de Canadese ambassadeur bij de Verenigde Naties, biedt het voorstel de mogelijkheid Irak te ontwapenen ,,zonder een schot te lossen''. Canada is geen lid van de Veiligheidsraad, maar een eerdere Canadese poging om een compromis te bewerkstelligen viel in goede aarde bij de twijfelende leden van de Veiligheidsraad, Mexico, Chili, Kameroen, Angola, Guinee en Pakistan.

Tenminste vijf leden, waarvan drie permanente leden die beschikken over het recht van veto, zijn tegen een oorlogsresolutie. Het gaat om Rusland, Frankrijk, China, Duitsland en Syrië. Van de landen die nog geen standpunt hebben ingenomen, de zogeheten middle six, heeft Pakistan gisteren de suggestie gewekt dat het inmiddels openlijk tegen een oorlog is. In een rechtstreeks uitgezonden toespraak op de nationale televisie zei de Pakistaanse premier Mir Zafarullah Khan Jamali gisteren dat steun voor een oorlog met Irak Pakistan ,,grote moeite'' kost. ,,Dit gaat in tegen de belangen van mijn land en mijn regering'', aldus de premier.

Eerder gisteren zorgde de Amerikaanse minister van Defensie, Donald Rumsfeld, voor enige consternatie in Londen door te zeggen dat de Verenigde Staten zelfs bereid zijn een oorlog te beginnen zonder Britse steun. Rumsfeld nam die opmerking later weer terug in een korte verklaring waarin hij zijn vertrouwen uitsprak in de Britse bondgenoot. Ook de Britse minister van Defensie, Geoff Hoon, voelde zich genoodzaakt tegenover de Britse pers op te merken dat ,,hij [Rumsfeld] alle reden heeft er op te vertrouwen dat het Verenigd Koninkrijk een belangrijke militaire bijdrage zal leveren''. Volgens Hoon was de opmerking van Rumsfeld ,,theoretisch'' bedoeld.

Van de ruim 250.000 Britse en Amerikaanse militairen in de Golfregio zijn 25.000 militairen afkomstig uit Groot-Brittannië. Londen heeft in totaal 42.000 man beschikbaar gesteld.

In Irak hebben wapeninspecteurs van de VN de vluchten met U-2 spionagevliegtuigen gisteren tijdelijk gestaakt nadat de Iraakse luchtmacht twee van die toestellen probeerde te onderscheppen. De Iraakse regering heeft echter gesproken van een ,,fout'' in de waarneming en ontkend dat de Iraakse MiG-23 toestellen de U-2 vliegtuigen hebben bedreigd.

WWW.NRC.NL: dossier Irak