Dit is een artikel uit het NRC-archief

Wonen

School drukt allochtoon droomhuis weg

`Biz Botuluyuz' is het eerste project in Nederland waarbij een groep Turken zelf een woning mag ontwerpen en kopen. Nu dreigt het prestigeproject te stranden. Een `tussenschool' wordt ineens belangrijker gevonden.

De Turkse mevrouw Gül (37) zag haar droomhuis al voor zich. ,,Met een grote keuken. En straks als de kinderen ouder zijn, ze allemaal een eigen kamer hebben en we bij elkaar kunnen blijven wonen.'' Nu woont ze met haar man en drie kinderen in een huurwoning in de Rotterdamse wijk Bospolder Tussendijken. ,,We passen er amper in, ik kan mijn kontje er niet keren'', lacht Gül.

Vandaar dat ze dolenthousiast is over het woonproject `Biz Botuluyuz', Turks voor `Wij, in Bospolder Tussendijken'. Een project waarbij een groep Turkse bewoners uit de wijk 23 woningen zelf mag indelen, ontwerpen, bouwen en kopen. Naar hun specifieke woonwensen. Met een grotere keuken dan de standaard Hollandse keuken. Met mooie Anatolische gevelversieringen, zoals de bewoners die zich herinneren uit hun vaderland. En met een goed geïsoleerde wc, ver weg van de woonkamer. ,,Zodat het een beetje privé blijft wat daar gebeurt'', verduidelijkt Gül.

Het project begon toen een groot aantal Turkse huishoudens uit hun huizen aan de Bruijnstraat moest, wegens instortingsgevaar. Ze wilden graag blijven, in de wijk, én ze wilden graag kopen. Want dat is elders op de markt vrijwel onmogelijk, met een laag inkomen. Daartoe zou corporatie De Combinatie een terugkoopgarantie verschaffen. ,,Als je koopt, betaal je elke maand in je eigen portemonnee. Bovendien kun je verbouwen wat je wilt. Met huren kan dat niet'', zegt Gül.

Het project is uniek in Nederland. Het ministerie van VROM gaf het op 19 november 2001 ,,de innovatieprijs plan allochtoon woonmilieu'', waaraan een subsidie vastzat van rond de 80.000 gulden om het plan uit te werken. Een jaar later gaf de Commissie Innovatie Projecten Stedelijke Vernieuwing, onder leiding van oud-staatssecretaris grotestedenbeleid Jacob Kohnstamm, het project 820.530 euro, ter realisatie.

`Biz Botuluyuz' (BB) past namelijk precies in het beleid van de overheid allochtone woonmilieus te stimuleren. Door koop en medezeggenschap bij de bouw zou de betrokkenheid van de bewoners bij de buurt worden vergroot. De kleurige huizen zouden een verrijking zijn van de Nederlandse architectuur en tevens de multiculturaliteit benadrukken. De huizen zouden ook geschikt zijn voor niet-Turkse bewoners. En dat in een landelijk als ,,kansarm'' betitelde wijk als Bospolder Tussendijken die onlangs op het lijstje van `aandachtswijken' voor VROM werd gezet. Waar door middel van renovatieprojecten de leefbaarheid moet terugkeren. BB is `win-win'.

Maar het prestigeproject van VROM dreigt, amper een jaar na verstrekking van de subsidie, te stranden. Op 11 juni 2001 had de deelgemeente Delfshaven nog enthousiast gemeld dat de bewoners vooral door moesten gaan op de ingeslagen weg. Deze week bleek dat de deelgemeente de bewoners ineens weinig kans meer geeft. Aan de Bruijnstraat wil de Valentijnschool haar noodlokalen in stenen gebouwen omzetten. Er komt een `tussenschool', tussen lagere en middelbare school in, voor `risicokinderen'. ,,Daar hechten we zwaar aan'', zegt Johan Grijzen, bestuurder welzijn van deelgemeente Delfshaven (GroenLinks). ,,Deze plek is daarvoor perfect.'' Het blok dat BB wilde renoveren moet daarvoor worden gesloopt. Grijzen geeft BB weinig kans meer. De definitieve beslissing valt half maart. ,,Elders in de wijk is voor nieuwbouw van de school geen alternatief. Maar we laten de bewoners niet in de steek, we moeten gewoon hard op zoek naar een andere locatie.''

Maar die is er eigenlijk niet voor BB, zegt bouwkundig adviseur Jaap Draaisma. Zegt ook corporatie De Combinatie. Het is vrijwel onmogelijk in de dicht bebouwde wijk een andere plek te vinden waar zo veel ruimte is voor parkeergelegenheid en waar al een groot aantal woningen staat die gerenoveerd kunnen worden. Elders zouden alle BB-woningen nieuwbouw moeten worden. En dat is duur. De bewoners voelen zich ,,aan het lijntje gehouden''. Natuurlijk, als de school moet uitbreiden is dat een valide argument. ,,Maar had dat dan eerder gezegd'', is de teneur. ,,De mensen geloven op deze manier niet meer in het project'', zegt Gül. ,,Er zijn nog maar vijf of tien mensen over. Ik ben bij iedereen aan de deur geweest, en dan vragen ze me: geloof jij er zelf nog in? Dan zeg ik: ja natuurlijk! Anders zou het ministerie ons toch geen centjes gegeven hebben?''

De moeizame voortgang van BB is het ministerie een doorn in het oog. ,,Het is een voorbeeldproject voor de Turkse gemeenschap'', zegt Fred Akerboom, programmaleider IPSV bij het ministerie van VROM. ,,Dit project heeft een grote uitstraling. We willen het gebruiken om te laten zien dat dit navolging verdient. We hadden erover willen publiceren, en verspreiden naar lokale beleidsmakers in het land. Op deze manier wordt dit natuurlijk gefrustreerd. Maar we kunnen in dit geval geen vuist maken naar de deelgemeente. Die beslist erover.''

Het project moet voor juni dit jaar in de steigers staan, anders verspelen de bewoners hun aanspraak op de subsidie van VROM. Niet dat het ministerie daar zo streng mee om zal gaan, zegt Fred Akerboom. ,,Maar als het hele project wordt afgeblazen, halen we het geld dat nog niet is besteed, terug.'' Jaap Draaisma wordt er emotioneel van. ,,Hier hebben mensen twee jaar lang met hart en ziel aan gewerkt'', zegt hij.

De bewoners kunnen niet langer wachten, zegt mevrouw Gül. Ze wijst naar het blok woningen dat deels is dichtgetimmerd. Daar wonen nog mensen. Die moeten er ooit uit. Bovendien: ,,Als het nog lang duurt hoeft het niet meer'', zegt Gül. ,,Dan zijn mijn kinderen het huis uit.''