Oud-mariniers missen saamhorigheid

Het klinkt misschien een beetje raar, zegt Paulo Polman (39), ,,maar de overgang van de dienst naar de maatschappij is gewoon klote''.

Paulo, een rij-instructeur uit Duiven, diende bij het korps mariniers. Bij het korps, zo vertelt hij, waren de dingen duidelijk. Je deed wat je werd gezegd. Als je stuk zat, ging je gewoon door. En als je echt niet meer verder kon, dan hielpen je kameraden, je buddy's, je er doorheen. Discipline, doorzettingsvermogen, saamhorigheid, daar draaide het om bij het korps.

Hoe anders is de `burgermaatschappij'. Burgers, zo laat Paulo zich ontvallen, ,,zijn gewoon niet te vertrouwen''. Bij het korps was een man een man, een woord een woord. In de burgermaatschappij wordt er om de hete brij heengedraaid. Collega-agenten lopen er soms de kantjes vanaf, vertelt ex-marinier Alex. Dat zou bij het korps nooit gebeuren. Maar ja. ,,Collega's kunnen nooit geen buddy's zijn.''

In de herfst van 2000 gaan Paulo, Alex en een aantal andere ex-mariniers naar Schotland, om nog eens te ervaren hoe het was: samen afzien. ,,Stompen in de bergen, tentje bouwen, potje koken en een beetje ouwehoeren met elkaar'' in de woorden van Alex. Documentairemaker Hanno Anbaum volgde de mannen met een camera. Geen geringe prestatie, want al zijn de ex-mariniers enigszins op leeftijd, bepaald kinderachtig zijn ze nog steeds niet. ,,We zouden helemaal geen slecht figuur slaan als we weer met de compagnie mee zouden moeten'', constateert een ex-marinier tevreden.

Of de fysieke inspanningen van de filmmaker genoeg materiaal voor een documentaire heeft opgeleverd is echter de vraag. Overleven in de burgerjungle is een pakkende titel, maar dekt de lading niet. Want al missen de mannen het militaire leven elke dag, ze hebben geen psychische problemen, ze zijn niet crimineel of aan de drugs. Alle mariniers komen na hun diensttijd goed terecht, zo vertelt Alex aan het begin van de film. Daarmee is gelijk de angel uit het verhaal gehaald. Wat overblijft is een reisverslag van middle aged men die onder barre omstandigheden de grenzen van hun fysieke mogelijkheden opzoeken. De verhalen die ze daarbij vertellen hebben niet genoeg diepgang voor een boeiend portret. Waarschijnlijk komt dat omdat de mannen niet zijn ingezet bij echte vredesmissies, in bijvoorbeeld Cambodja of Eritrea. Wie de zwetende generaal der mariniers Patrick Cammaert in de documentaire Crazy heeft gezien weet dat dergelijke missies een blijvende psychische belasting kunnen betekenen. Paulo en Alex zijn `ook getekend voor het leven', maar alleen fysiek: een hernia of een versleten knie. Verder gaat het overleven in de burgerjungle hun prima af.

Dokwerk: Overleven in de burgerjungle, NPS, zondag, Ned.3, 22.40-23.40u.

    • Steven Derix