BACTERIE-EIWIT ALLEEN IS AL VOLDOENDE VOOR MAAGZWEER

Het eiwit VacA dat de bacterie Helicobacter pylori soms uitscheidt blijkt de hoofdschuldige bij het ontstaan van maagzweren. Japanse onderzoekers hebben ontdekt dat dit bacteriële eiwit bindt aan een receptoreiwit in de maagwandcellen, waardoor deze losraken en er een beschadiging ontstaat. Genetisch gemanipuleerde muizen zonder deze receptor bleken geheel ongevoelig voor het eiwit dat maagzweren veroorzaakt (Nature Genetics, maart).

Bijna twintig jaar geleden ontdekte de Australische wetenschapper Barry Marshall dat de bacterie Helicobacter pylori de veroorzaker was van maagzweren. In een beroemd geworden experiment infecteerde Marshall zichzelf met de bacterie. Vervolgens slikte hij antibiotica om de bacterie te doden en voorkwam hij een maagzweer.

De Japanners denken nu te hebben gevonden waarom niet iedereen die geïnfecteerd is met de Helicobacter-bacterie (dat is naar schatting de helft van de wereldbevolking!) ook daadwerkelijk aan een maagzweer krijgt. Niet elke Helicobacter-variant blijkt in staat om het maagzweereiwit VacA te produceren.

Het door de bacterie uitgescheiden eiwit Vac A klontert aanvankelijk samen. Door de inwerking van het maagzuur valt dit eiwitpakket uit elkaar en komen losse VacA-eiwitten vrij die aan de celmembranen kunnen hechten van de epitheelcellen die de maagwand bekleden. Een gedeelte van de VacA-eiwitten hecht aan de zogeheten Ptprz-receptor, een belangrijk signaalmolecuul in de cel. Door de binding aan deze receptor raakt het actine-skelet in de cel verstoort, waardoor de cel van zijn ondergrond loslaat. Als de beschermende epitheellaag eenmaal weg is, kan het maagzuur de onderliggende weefsels aantasten en koloniseren allerlei bacteriën de open wond.

De Japanse onderzoekers hebben nu vastgesteld dat alleen het eiwit VacA al maagzweren kan veroorzaken. Tien van de twaalf muizen die VacA door het voer kregen, ontwikkelde na twee dagen maagzweren. Na een zelfde behandeling vertoonde geen enkele Ptprz-knockout-muis maagwandbeschadigingen. Microscopische analyse toonde aan dat VacA ook bij de knockout-muizen in de maagwandcellen wist door te dringen, maar zonder Ptprz kon dit blijkbaar geen kwaad.

    • Sander Voormolen