`VVD laat zich door OIC niet de mond snoeren'

VVD-leider Zalm vindt het ,,bizar'' dat de Organisatie voor de Islamitische Conferentie (OIC) ophef maakt over uitspraken van VVD-Kamerlid Hirsi Ali. ,,Ook een Kamerlid heeft vrijheid van meningsuiting.''

,,Landen als Irak en Libië kunnen beter de vrijheid van meningsuiting in hun eigen land in praktijk brengen'', zegt VVD-leider Zalm. De actie van de OIC-landen, die in een brief aan de VVD hebben geëist dat Zalm het VVD-Kamerlid Hirsi Ali opdracht geeft uitspraken over de profeet Mohammed in te trekken, noemt Zalm ,,bizar''.

,,Ik begrijp dat sommige van de 21 landen nu zeggen dat ze de brief niet hebben ondertekend'', aldus Zalm. Maar hun namen staan wel onderaan de brief. Zalm acht de actie om de VVD uit te leggen wat de grenzen van de vrijheid van meningsuiting zijn ,,niet zo overtuigend''.

De VVD-leider meent echter niet dat het Nederlandse ministerie van Buitenlandse Zaken actie zou moeten ondernemen, omdat de brief inmenging in binnenlandse aangelegenheden zou betekenen: ,,Misschien moeten we maar zeggen dat de vrijheid van meningsuiting ook op ambassadeurs van toepassing is. Het lijkt me onverstandig om dit soort dingen te willen verbieden. Maar in ieder geval laat de VVD zich door dit soort acties niet de mond snoeren. Ik heb de ambassadeurs vorige week ook meteen nul op het rekest gegeven.''

Zalm is het dan ook niet eens met critici binnen en buiten de VVD die suggereren dat hij misschien wat laconiek heeft gereageerd op de actie van de OIC-landen. ,,Ik heb alleen hun brief niet naar buiten gebracht, omdat ik niet meende dat dat op mijn weg lag.''

Evenmin heeft hij zich gedistantieerd van de uitlatingen van Hirsi Ali over de islam. ,,De VVD staat helemaal achter haar strijd voor de rechten van de vrouw, voor de gelijkheid van mensen. Wij trekken als partij ten strijde tegen imams die gelovigen oproepen hun vrouwen thuis te houden. Of die opvattingen verkondigen die tegen de Grondwet, de rechtsstatelijkheid of de scheiding tussen kerk en staat ingaan. Discriminatie van homoseksuelen bijvoorbeeld''.

Het enige waar de VVD niet, als partij, achter kan staan, zijn religieuze opvattingen als zodanig dus in het onderhavige geval haar opmerkingen over de profeet Mohammed. ,,Wat wij bestrijden is hoogstens een bepaalde interpretatie van het geloof. Moslim-fundamentalistische opvattingen, zeg maar. Je kunt immers niet zeggen dat de islam of de moslim-gemeenschap het als zodanig eens is met discriminatie van de vrouw, of van homo's. Er zijn ook andere stromingen.''

Maar is de vrijdenkerij, ook historisch gezien, niet een integraal onderdeel van het liberalisme als emancipatorische ideologie? Zalm: ,,Het is een legitieme stroming binnen het liberalisme, zeker. Maar het is geen onderdeel van de lijn van de VVD daar gaat het om. Er zitten ook katholieken of hervormden of moslims in de VVD. Het staat iedereen vrij zijn eigen levensbeschouwelijke opvattingen te hebben. Dat is allemaal prima, zolang het niet in strijd is met de staatkundige en rechtstatelijke opvattingen van de VVD.''

In de fractie van de VVD in de Tweede Kamer, merkt Zalm op, zit ook een gelovige moslim, mevrouw Fadim Örgü. ,,Dat is een privé-zaak. Zelf ben ik atheïst. Kijk, in het Oude Testament staat ook dat homoseksualiteit met de dood moet worden bekocht. Toch kun je constateren dat de main stream van het christendom daar geen praktische consequenties aan verbindt. Zelfs de SGP is niet voor de doodstraf voor homoseksuelen. Op dezelfde manier kun je constateren dat er in de islam stromingen en opvattingen zijn die geen enkel bezwaar opleveren. Een moslim kan heel goed een liberaal zijn.''

Het was vorige week met de ambassadeurs een ,,pittig gesprek'', vertelt de VVD-leider. ,,Ik had eigenlijk gedacht dat ze over de kwestie-Irak kwamen praten, maar vlak voor het onderhoud faxten ze die brief toe. Het onderhoud heeft ongeveer twintig minuten geduurd.'' Dat hem nu wordt verweten dat hij zaken geheim heeft gehouden, verbaast de VVD-leider. ,,Ik heb onmiddellijk daarna verteld op mijn weblog wat hun verzoek was en wat mijn antwoord daarop was.''

Is het wel zo gelukkig dat Hirsi Ali als VVD-Kamerlid deze beroering veroorzaakt? Zalm: ,,Ook een Kamerlid heeft vrijheid van meningsuiting. We delen ook haar opvattingen over vrouwenrechten, vrouwenbesnijdenis, emancipatie enzovoorts. Je kunt alleen niet verwachten dat een Kamerlid namens de fractie levensbeschouwelijke opvattingen uit. Of de slang nu wel of niet gesproken heeft, om een kwestie uit het christendom te noemen daar blijft de VVD als partij buiten.''

,,Het lokt veel uit'', constateert Zalm naar aanleiding van dit hele debat. Het is hem evenwel niet ontgaan dat andere politieke partijen zeer terughoudend zijn om van de beroering zelf een zaak te maken. ,,Misschien moeten wij in de VVD maar eens breder gaan discussiëren over de verhouding tussen religie en politiek.'' Nog voor de afronding van de kabinetsformatie? Zalm: ,,We moeten daarvoor rustig de tijd nemen. Het gaat om een vraagstuk van grote contouren.''