Diabolus in bibliotheca

,,And then to the sound of obscure harmonies there floated into that room from the deep all the dreams and memories of earth's sunken Mighty Ones.'' Aldus beschreef dark fantasy-auteur Howard Phillips Lovecraft (1890-1937) in zijn verhaal The strange high house in the mist (1926) niet alleen een onheilspellende manifestatie van oude goden, maar tevens een archetypische mensenangst: schuilt achter de dagelijkse realiteit een kosmische gruwel die erop wacht om tevoorschijn te treden?

Lovecraft is de geestelijke vader van de Cthulhu-mythe, een verhalencyclus rond duistere oergoden, en van de Necronomicon, een niet bestaande `occulte Bijbel' die nog altijd de verbeelding van musici, tekstschrijvers, romanauteurs en filmmakers prikkelt. Bij het zien van The Ninth Gate verdenk je regisseur Roman Polanski dan ook meteen van Lovecraftiaanse inspiratie. Johnny Depp speelt Dean Corso, een oudpapierdetective die voor steenrijke bibliofielen antiquarische obscura opspoort. Wanneer Corso wordt geconfronteerd met het diabolische boekwerk The Nine Gates of the Kingdom of the Shadows van ene Aristide Torchia, rijst de vraag of het Anno Satani 1666 te Venetië gedrukte arcanum inclusief sinistere etsen daadwerkelijk door de auteur werd gewrocht in conclaaf met Lucifer zelve. Polanski baseerde zijn door Darius Khondji (Se7en, l'Ombre du doute) in oker-zwavelige vagevuurtinten gefotografeerde mysterie op Arturo Pérez-Reverte's roman El Club Dumas, maar verluchtigde het satanistensfeertje met flink wat sardonische humor. Spijtig voor de griezelparochie, want wat als genrehistorisch standaardwerk tussen Jean-Jacques Annauds Umberto Eco-adaptatie The Name of the Rose en Dario Argento's barokke horrorfilm Inferno had kunnen staan, is nu topzwaar van ironie en te los uit de scenariopols voor slapeloze nachten. Ook wordt Depps goed gelukte, film noir-achtige speurneuspersonage nogal overstemd door een al te opulente Wojciech Kilar-score. Soms is een toontje lager doeltreffender. Corso's onderzoeksuitstapjes naar Parijs, Lissabon en Toledo hebben rare kippenvelmomentjes en amusante ontmoetingen in petto, al kan de onzinnige finale weer fronsen in het kijkersvoorhoofd veroorzaken. Het venijn zit 'm echter, zoals wel vaker bij die dekselse Pool, in de vrouwelijke staart: Lucifera is onder ons, en wacht. Met engelengeduld.

The Ninth Gate (Roman Polanski, 1999, VS/Frankrijk/Spanje). Yorin, 22.00-23.45u.

    • Oliver Kerkdijk