Z-Holland klem tussen kassen en huizen

Wat moet ik kiezen op 11 maart, als de Provinciale- Statenverkiezingen worden gehouden, zo vraagt menigeen zich af. Op zoek naar politieke tegenstellingen in de provincie. Vandaag het eerste deel van een serie: de Zuid-Hollandse worsteling met verstedelijking en glastuinbouw.

Het zijn eindeloze rijen blikkerende kassen, doorsneden met smalle slootjes en afgewisseld door vormloze opslagbekkens voor regenwater van zwart plastic folie: de Zuid-Hollandse glastuinbouw. Alleen wie er werkt, ziet de schoonheid ervan in. Die zit vooral van binnen: velden met snijbloemen, rijen met paprika's en tomaten, bedden met groenten – in alle jaargetijden.

Maar stadsbewoners gruwen van de oprukkende kassencomplexen die het zicht op het laatste restje platteland benemen. Waar eens verre weilanden lagen, verdwijnt nu de horizon achter witgekalkt glas. En 's avonds floept de verlichting aan, die de nacht verandert in een rozegele schemer. Wie het kassengebied rond Bleiswijk nadert, ziet op een bewolkte nacht de hemel roze gekleurd. Zó omvangrijk is de kasverlichting dat op nachtelijke satellietfoto's van de Randstad het kleine Bleiswijk beter zichtbaar is dan zijn machtige zuiderbuur Rotterdam.

Zuid-Holland, de provincie waar ruim een vijfde van alle Nederlanders woont (3,4 miljoen), wordt niet alleen geplaagd door uitdijende steden en stadjes, door files, door de aanleg van de Betuwelijn en de HSL, maar ook door de oprukkende glastuinbouw.

,,Daar moet een einde aan komen'', vindt gedeputeerde Marcel Vissers, die lijsttrekker is van GroenLinks in Zuid-Holland. ,,Glastuinbouw hoort niet in een dichtbevolkte provincie als Zuid-Holland.'' Om glastuinders tot vertrekken te bewegen, vindt GroenLinks dat er een stimuleringsregeling moet komen om de bedrijven te kunnen beëindigen. En verder, zo vindt GroenLinks, moet de nacht terug: de donkerperiode moet zich over de hele nacht uitstrekken en niet over een paar uur.

De glastuinbouw is een van de belangrijke verkiezingsitems in Zuid-Holland, belangrijker nog dan de aanleg van de Tweede Maasvlakte of het doortrekken van de A4 bij Delft, waarmee de landelijke politiek immers een sterke bemoeienis heeft. Glastuinbouw is lelijk en slorpt veel ruimte op voor woningbouw, zeggen GroenLinks en D66. Het is een rendabele economische activiteit, repliceren VVD en CDA. Het gaat dus grofweg om de keuze milieu versus werk in de provincie.

VVD-lijsttrekker Huub Hieltjes kiest voor werk. Hij vindt wel dat sanering nodig is van geïsoleerde complexen en van het Westland, maar er kan ook worden uitgebreid in de Zuidplaspolder, een gebied van 200 hectare iets ten noordoosten van de Rotterdamse Alexanderpolder.

Hieltjes: ,,En als dat te krap blijkt, moet worden onderzocht of er gebieden in de Hoekse Waard in aanmerking komen.'' De Hoekse Waard is een van de Zuid-Hollandse eilanden ten zuiden van Rotterdam, dat altijd werd ontzien bij het ontwikkelen van bedrijvigheid. [Vervolg KASSEN: pagina 2]

KASSEN

Provincie wil glasteelt verplaatsen

[Vervolg van pagina 1] Glastuinbouw is een typisch Nederlandse kruising van industriële en agrarische activiteit. Het vergt kennis op het gebied van regeltechniek en klimaatbeheersing, optimalisering van energie en opbrengst, nieuwe kweektechnieken en marktontwikkelingen. De glasteelt laat zich goed combineren met een stedelijke omgeving: er is volop werk voor ongeschoolde krachten – tegenwoordig vooral allochtonen.

Daarnaast maakt de glastuinbouw gebruik van stedelijke afvalwarmte. Het Westland krijgt zijn warmte door een pijp onder de Nieuwe Waterweg uit de industrie in Europoort, terwijl de kassen rond Bleiswijk afvalwarmte krijgen van een elektriciteitscentrale in de Rotterdamse Alexanderpolder.

Het beleid van het provinciaal bestuur – bestaande uit de regenboogcoalitie van PvdA, CDA, GroenLinks en kleine confessionele partijen – is minstens 700 hectare glastuinbouw uit het Westland over te hevelen naar de driehoek Zoetermeer-Gouda-Rotterdam met Bleiswijk als middelpunt.

Het Westland, het oudste kassengebied in Nederland, komt in de verdrukking door oprukkende stadsuitbreiding. In Bleiswijk is sinds 1998 The Greenery gevestigd, een schepping van Cees Veerman, net voordat hij minister werd. The Greenery is de grootste groenteveiling van Europa met een jaaromzet van 1,8 miljard euro en 2.500 medewerkers.

Het CDA – in Zuid-Holland bij uitstek de spreekbuis van de agrariërs – wil de Zuidplaspolder wel met kassen vullen. Hoe meer grond voor glastuinbouw, hoe gemakkelijker de 700 hectare kan worden overgeheveld. De SP en D66 zijn geen liefhebber van glastuinbouw, maar blijven realistisch: geen verdere uitbreiding in Zuid-Holland en geen verglaasde Zuidplaspolder, maar verdere concentratie rond Bleiswijk. Overheveling naar minder dichtbevolkte provincies moet volgens hen onderzocht worden. De PvdA is verdeeld. CDA-Gedeputeerde Leen van de Sar: ,,Het besluit over glastuinbouw in de Zuidplaspolder is genomen. Er komen kassen als het gebied rond Bleiswijk vol is. Als na de verkiezingen een nieuw college dat terug wil draaien, is het wel een breuk met het huidig beleid.''

Hoewel provincies in Nederland zelden scherpe tegenstellingen kennen, vormt Zuid-Holland hierop een uitzondering. Sinds twaalf jaar kent de provincie een uitsluitingscollege, waarbij een grote partij niet mag deelnemen aan het college van Gedeputeerde Staten. Zo'n college komt in andere provincies niet voor. Thans is de VVD, met 24 van de 83 zetels veruit de grootste fractie, uitgesloten van het `regenboogcollege'.

VVD-lijsttrekker Hieltjes, leider van de oppositie, hoopt bij de Statenverkiezing op een forse overwinning: ,,Dan kunnen ze ons toch niet meer uitsluiten. We gaan dan flink het mes zetten in het almaar uitdijende leger van provincieambtenaren. En we willen meer daadkracht: geen nota's en evenementen meer, maar wegen en werk. Zolang GroenLinks in het college zit, wordt alles opgehouden.''