Spoedwet ruilverkaveling na rechterlijke uitspraak

Het ministerie van Landbouw, Natuurbeheer en Visserij (LNV) is bezig een ,,spoedwetje'' te maken nu de rechtbank in Groningen heeft bepaald dat de ruilverkaveling Sauwerd onrechtmatig is. In afwachting van de spoedwet zijn alle bezwaarprocedures stilgelegd. In heel Nederland lopen hierdoor maximaal enige tientallen `landinrichtingen' vertraging op, van ,,minimaal enkele maanden'', zo heeft LNV vanmorgen laten weten.

De rechtbank in Groningen verklaarde eerder deze maand, op 11 februari, de bezwaren gegrond van een inwoner van Onderwierum die ontevreden was over de ruilverkaveling. Hij wil meer grasland en een betere ontsluiting.

De rechtbank in Groningen stelt dat ten onrechte de bevoegdheden van de landelijke Centrale Landinrichtings Commissie zijn overgedragen, gemandateerd, aan de secretaris van deze commissie. Tot deze overdracht van taken werd in 1996 besloten in het kader van de decentralisatie, die meer taken aan de provincie en minder aan het rijk moest toedelen. Deze centrale Landinrichtings Commissie had als taak de plannen van de regionale landinrichtingscommissies te toetsen.

Deskundigen kunnen het vonnis van de rechter formeel-juridisch gezien billijken. Op grond van de bestaande regels zou de indruk kunnen ontstaan dat waar vroeger een breed samengestelde landinrichtingscommissie zich over de plannen boog, nu een ,,ambtenaar in z'n eentje'' alle plannen goedkeurt. ,,Dit probleem is al jaren bekend, maar niemand heeft er eerder een procedure over gevoerd en gewonnen'', zegt prof.mr. Willem Bruil, hoogleraar agrarisch recht aan de Universiteit van Groningen en directeur van het Instituut voor Agrarisch Recht in Wageningen. ,,Ik weet ook niet of het verstandig is om er veel ruchtbaarheid aan te geven.'' Ook mr.dr.ir. J.A. Zevenbergen, universitair docent aan de Technische Universiteit Delft, was van de omissie op de hoogte. ,,Ik heb meestal wel begrip dat er vooruit wordt gelopen op toekomstige wetgeving, maar het besluit om bevoegheden van de commisie te mandateren aan een secretaris is al jaren gelden genomen. Dit had al veel eerder rechtgebreid moeten worden.''

De directie juridische zaken van het ministerie van LNV laat weten dat wat haar betreft het vonnis van de rechtbank in Groningen is geveld dankzij een ,,juridische truc'' van de advocaten. ,,Inhoudelijk heeft de rechter over de ruilverkaveling niets gezegd.'' Volgens het ministerie zal de spoedwet erin voorzien dat het mandaat van de verdwenen centrale landinrichtingscommissie wordt overgedragen aan de minister van LNV of aan de provincies. ,,Welke dat wordt is voor de landinrichting indifferent.''

Het ministerie wijst erop dat in de praktijk de secretaris geen besluiten in z'n eentje neemt, maar dat deze altijd wordt ondersteund door ambtenaren. Zevenbergen, specialist landinrichting, wijst er ook op dat in het mandateringsbesluit uit 1996 staat dat er onder de landinrichtingsplannen pas een handtekening van de secretaris kwam te staan, nadat er binnen provinciale gremia over was gesproken.