Annan geeft verdeeld Cyprus `een laatste kans'

Twee dagen voor het verstrijken van het ultimatum van zijn plan is secretaris-generaal Kofi Annan van de Verenigde Naties gisteren in Cyprus aangekomen voor een ultieme poging het sinds 1974 verdeelde eiland te verenigen. ,,Ik hoop dat de leiders van de Grieks- en de Turks-Cyprioten het in de nog resterende tijd eens worden'', zei Annan. Hij lanceerde een enigszins aangepaste versie van zijn plan en sprak van ,,een laatste kans''.

Annan is bijna de enige die nog enig optimisme toont. De vier partijen, Griekenland en Turkije, Grieks-Cyprioten en Turks-Cyprioten, vinden elkaar in één opzicht: ze zijn vóór een verlenging van de onderhandelingen. Daarvoor is echter bijzonder weinig ruimte: eind maart, een maand na de ondertekening, zouden in de Griekse en Turkse sector van het eiland referenda moeten plaatsvinden over Annans plan.

Ook bij het bezoek dat de pas gekozen, maar nog niet ingehuldigde, Grieks-Cyprische president Tassos Papadopoulos eerder deze week aan Athene bracht, overheerste pessimisme. De Griekse pemier Kostas Simitis baseerde zich daarbij vooral op de negatieve opstelling van de Turks-Cyprische leider Rauf Denktas (79), die uit zijn langdurig ziekbed is herrezen.

Het pessimisme in Griekenland wordt versterkt door de niet alleen hier klinkende opvatting dat Ankara zich momenteel meer voor de kwestie-Irak interesseert en bij de Verenigde Staten extra goodwill inzake Cyprus hoopt te kweken, middels concessies bij de oorlogsvoorbereiding in het zuidoosten. Daar komt nog bij dat de nieuwe en derde versie van het plan-Annan meer pogingen omvat de Turken te behagen dan de Grieken.

Het meest fnuikend voor de Grieken is dat de twee sectoren op het eiland allebei de benaming `staat' krijgen. In de oude tekst ging het over `component states', nu is dat `constituent states'. De nieuwe naam wordt niet `Federale Republiek Cyprus' maar `Verenigde Republiek Cyprus'.

Dat zijn eigen sector nog eens als `staat' zou worden erkend was altijd Denktas' grootste wens. Niettemin zei hij ook weer over Annans bijgewerkte plan, dat ,,de Grieken de taart krijgen en wij de nootjes''. Hij heeft niet meer de meerderheid van zijn Turks-Cyprioten achter zich, maar wel die van de kolonisten in zijn sector. Bovendien heeft hij de steun van het oude establishment in Ankara, inclusief de legerleiding en president Sezer.

In het onwaarschijnlijke geval dat de regerende AK-partij in Turkije Denktas de komende dagen toch nog tot aanvaarding van Annans plan weet te brengen, zitten de Grieks-Cyprioten met een probleem. Hun nieuwe leiding dreigt dan op haar beurt de reputatie te krijgen dwars te liggen – een faam die Papadopoulos al decennia geniet.