Ahold wacht loopgravenoorlog in Amerika

Ahold wacht een juridische strijd op twee fronten. In de VS wordt het fel knokken, maar in Nederland heeft het concern weinig te vrezen.

Het zijn interessante dagen voor De Brauw Blackstone Westbroek en White & Case. Beide prestigieuze advocatenkantoren – het eerste Haags, het tweede New Yorks – zijn als juridisch adviseur kind aan huis bij Ahold. Nu het geplaagde supermarktconcern het ene na het andere onderzoek moet ondergaan, draaien de advocaten overuren.

Ahold ligt onder vuur op twee fronten. In Nederland onderzoekt de beurs Euronext de gang van zaken over de timing van de verspreiding van het nieuws en kijkt toezichthouder Autoriteit Financiële Markten (AFM) naar mogelijke handel met voorkennis. De Amerikaanse beurstoezichthouder SEC heeft bij Ahold, dat ook een notering in de Verenigde Staten heeft, documenten opgevraagd om inzicht te krijgen in de boekhoudpraktijken.

Daar blijft het niet bij. Volgens zakenkrant The Wall Street Journal gaat ook de Amerikaanse justitie naar de zaak kijken. En tenslotte zijn er nog de strike lawyers, de advocaten die hun geld verdienen met het aanklagen van bedrijven die beleggers hebben gedupeerd. Ze werken op no cure no pay basis, een methode die in Nederland verboden is.

Eén daarvan is het New Yorkse kantoor Wolf Haldenstein Adler Freeman & Herz. ,,Voor het bewijsmateriaal hoeven we niet eens onderzoek te doen. Wat er fout is gegaan bij Ahold kan je gewoon in de kranten lezen'', zegt Fred T. Isquith, een van de raadsmannen van Wolf Halderstein. Isquith zegt dat zijn kantoor al contact heeft gehad met zo'n 100 boze beleggers en verwacht dat het aantal zal oplopen tot boven de duizend. Op de website van de firma kunnen beleggers die mee willen doen zich al aanmelden voor de collectieve rechtszaak tegen de Nederlandse multinational.

De advocaten van Ahold moeten voor deze trits aanklachten een verdedigingswal opzetten. Want vooral in Amerika kan het er stevig aan toe gaan. De SEC is een geduchte speler, en de strike lawyers zijn vasthoudend. De advocatenkantoren blijven beursfondsen zonder schroom jaren achtervolgen in de rechtszaal. Een schikking wil dan nog wel eens een oplossing bieden voor ondernemingen: zo wordt een veroordeling en een hoop publicitair rumoer voorkomen.

Hoe de SEC, waar circa 3.000 mensen werken, kan uitpakken is het afgelopen jaar duidelijk geworden toen de Amerikaanse boekhoudschandalen zich ontrolden. Kopieerfabrikant Xerox, een aartsrivaal van het Nederlandse Océ, kreeg een boete van 10 miljoen dollar wegens gesjoemel met cijfers. Xerox moest de cijfers herzien, is van accountant gewisseld terwijl de voormalige accountant KPMG nog door de SEC wordt onderzocht. ,,Je kan beter drugs smokkelen dan een onderzoek van de SEC aan je broek krijgen'', verzucht een accountant.

In Nederland loopt het onderzoek naar malverserende bedrijven niet zo'n vaart.

Het openbaar ministerie (OM) komt doorgaans pas in actie als er door een derde aangifte wordt gedaan, zoals Pieter Lakeman van onderzoeksbureau SOBI nu heeft gedaan tegen Ahold. ,,Ahold heeft onze verhoogde aandacht. We letten nu meer op dit soort zaken sinds de schadalen in de VS'', zegt een woordvoerder van het OM. Tot actie van het parket tegen enig Nederlandse multinational heeft het echter nog niet geleid, zo bevestigt de zegsman eveneens. Echte capaciteit voor dit soort zaken heeft het OM ook niet. Voormalig hoogleraar accountantscontrole H. Blokdijk vroeg zich niet voor niets onlangs in het openbaar af of het OM ,,de capaciteit en kennis bezit om in boekhoudzaken te duiken''.

De Nederlandse tegenvoeter van de SEC is de AFM, waar Arthur Docters van Leeuwen de leiding heeft. Ook de AFM, waar amper 300 mensen werken, houdt onder meer toezicht op de beurs, maar niet op de financiële verslaggeving, zoals de SEC. De controle op financiële verslaglegging bevindt zich in Nederland in een niemandsland, zo bevestigt een woordvoerder van de AFM. Het is de bedoeling dat de AFM die bevoegdheid wettelijk krijgt, maar dat zal pas in 2004 zijn, volgens de zegsman.

Docters van Leeuwen, hoogste man van de AFM, is een voorstander van streng toezicht op de boekhoudpraktijken van beursfondsen. ,,Mijn bevoegdheden laten niet toe om iets te zeggen over de perikelen bij Ahold. De bevoegdheden moet ik nog krijgen van het ministerie van Financiën. Ik wilde dat ik ze al had'', zo liet hij eerder deze week tijdens een bijeenkomst in Den Haag weten.