`Zwijgen mag ook'

Moeten schrijvers hun stem verheffen in het publieke debat over de oorlog in Irak? Oek de Jong vindt dat onzin. ,,Dat ik zelf geen opiniestukken naar kranten stuur, zegt niets over mijn betrokkenheid, die is heel groot. Maar ik moet voor zoiets gevraagd worden.''

,,Het verwijt aan schrijvers dat ze zich niet mengen in het publieke debat over de oorlog vind ik volkomen onterecht. Dat ik zelf geen opiniestukken naar kranten stuur, zegt niets over mijn betrokkenheid, die is heel groot. Maar ik moet voor zoiets gevraagd worden, zo zit ik in elkaar. Ik heb geen polemische geest, ik ben daar te introvert voor. Het is vooral een temperamentskwestie. Ik waardeer het zeer dat schrijvers als Karel Glastra van Loon en Leon de Winter zich wel uitspreken.

,,Schrijvers zijn niet meer of minder dan een van de groepen die deelnemen aan het debat. De enige meerwaarde van schrijvers is dat ze beter kunnen schrijven dan een doorsnee advocaat, en dat ze een zaak met passie naar voren kunnen brengen. Waarschijnlijk is dat ook de reden dat schrijvers in Frankrijk en Duitsland veel prominenter aanwezig zijn in het publieke debat. In die landen is men gevoeliger voor een gepassioneerde stellingname. Nederlanders zijn er te nuchter voor om dat te kunnen waarderen. Het is een kip-en-eikwestie, maar omdat er in Frankrijk en Duitsland meer respect bestaat voor schrijvers, wordt er ook meer naar hen geluisterd. In Nederland missen we de traditie van invloedrijke schrijvers.''

,,Zelf ben ik tegen de komende oorlog. Het hele verhaal dat door de Verenigde Staten rondom Irak en Saddam wordt geweven vind ik niet overtuigend. Bij de bewijzen die minister Powell liet zien aan de Veiligheidsraad dacht men meteen aan vervalsingen. Dat heeft te maken met de reputatie van vorige Amerikaanse presidenten, die nooit erg betrouwbaar zijn gebleken. Ik denk dat de hele wereld sceptisch is over de argumenten van de VS, en dat de weerzin tegen de oorlog daarom zo groot is. Bij de Golfoorlog en het ingrijpen in Afghanistan was dat anders, toen waren de argumenten wél overtuigend.

,,Saddam moet weg, maar Bush moet ook weg. Hij beantwoordt het moslimfundamentalisme met Amerikaans protestants fundamentalisme. Hij doet alsof hij door God is aangewezen als beschermer van de vrijheid, alsof hij een directe lijn heeft met God. Zo drijft hij de Amerikaanse morele arrogantie, die er altijd al was, ten top.

,,Wat ik hem verwijt is dat hij de naoorlogse traditie van bilaterisme in de buitenlandse politiek doorbreekt. Hij is overgestapt naar een politiek van unilaterisme, en dat is heel gevaarlijk. Die oorlog komt er, dat weet ik zeker, want anders is het gezichtsverlies voor Bush te groot. Terugtrekken is een morele overwinning voor Saddam. Door een oorlog zal de haat in moslimlanden tegen het Westen nog hoger oplaaien. Bush geeft ten onrechte prioriteit aan de economische en strategische belangen van de VS.''