VS zijn niet verrast door Ahold-crisis

US Foodservice is de bron van de problemen bij Ahold. Deskundigen zijn niet verbaasd. `De voedselindustrie is misschien wel de meest concurrerende in de VS.' En dan wordt sjoemelen met de cijfers verleidelijk.

In een gigantisch distributiecentrum van US Foodservice in een buitenwijk van Houston staan huizenhoog opgestapelde pallets met dozen avocado's, ananassen en chips te wachten op verzending. Grote vrachtwagens met de tekst `the Service of Excellence' rijden af en aan. Zwijgend bedienen tientallen jonge werknemers, bijna allemaal zwart of latino, en getooid met een muts, hun kleine heftrucks om de pallets door de hal te vervoeren. `Joe King: 166.731 ingepakte dozen, zonder fouten te maken', staat op een enorme banier die aan het plafond bungelt, ter verhoging van de arbeidsmoraal.

,,Ik heb een e-mail gekregen uit Nederland'', zegt de dienstdoende manager, nadat hij heeft gezegd dat hij van hogerhand te horen heeft gekregen dat hij niets mag zeggen tegen de pers. Zijn toon verraadt dat hij al op de hoogte is van de problemen waarin Ahold, het Nederlandse moederconcern van zijn werkgever, deze week terecht is gekomen. Even later laat hij de journalist door twee mannen van de beveiliging van het terrein verwijderen.

US Foodservice vormt het brandpunt van Aholds boekhoudkundig schandaal. Deze leverancier van voedingsmiddelen en service aan restaurants, hotels, scholen en ziekenhuizen, die Ahold in 2000 overnam voor 3,9 miljard dollar, heeft zich naar verluidt ten minste twee jaar schuldig gemaakt aan het te gretig en voorbarig boeken van inkomsten uit promotiecampagnes voor producenten van levensmiddelen, de zogenaamde promotional allowances.

,,Voor zover ik het kan beoordelen, heeft US Foodservice teleurstellende omzetten uit promotiecampagnes niet tijdig verdisconteerd'', zegt Stephen Zeff, hoogleraar accountancy aan de Rice Universiteit in Houston. ,,De bedoeling is dat te hoge ramingen van inkomsten op basis van promoties na één of twee kwartalen worden gecorrigeerd, maar het bedrijf hoopte kennelijk dat het volgende kwartaal verlichting zou brengen. Intussen zit je wel met opgeklopte winstcijfers.''

Zeff wijst erop dat het boeken van een korting – die extra winst kan opleveren – voordat het volume is behaald, veel voorkomt onder US GAAP, het boekhoudkundig stelsel in de VS, en dat de Federal Accountancy Standards Board een voorstel heeft klaarliggen om de regels dienaangaande te verscherpen. Maar tot het zover is, laat de Securities & Exchange Commission, de Amerikaanse beursautoriteit, de kwestie over aan de wijsheid van het betreffende bedrijf en zijn accountant. De SEC onderzoekt de zaak overigens wel, zo liet Ahold vanochtend weten.

US Foodservice heeft naar eigen zeggen een handvol financiële en marketingmanagers de laan uitgestuurd, maar gisteren liet een woordvoerder weten dat oprichter en directeur James Miller alsmede zijn financiële man, Michael Resnick, nog steeds op hun plek zitten – in tegenstelling tot hun Nederlandse collega's in de raad van bestuur van Ahold.

Kurt Barnard, een bekende consultant in de detailhandel, zegt niet verrast te zijn door de financiële problemen bij US Foodservice. ,,De foodservice industrie is misschien wel de grootste en meest concurrerende tak van het bedrijfsleven'', zegt hij. ,,Iedereen heeft elke dag eten nodig. En dat wordt in toenemende mate buitenshuis bereid en geconsumeerd.''

Die trend leidde ertoe dat Ahold in Amerika meer en meer is gaan investeren in de groothandel achter de horeca, in plaats van in supermarkten. Volgens schattingen van Sysco, US Foodservice's grootste concurrent, is de markt die zij bedienen in vijfentwintig jaar gestegen van 35 miljard tot 200 miljard dollar, en nog is de groei er niet uit.

,,Iedereen in de foodservice industrie opereert in de schaduw van Wal-Mart'', aldus Barnard. Weliswaar heeft Wal-Mart, de grootste winkelketen ter wereld, met zijn dochter McLane Foodservice slechts een klein deel van de markt in handen, alom wordt de efficiency van Wal-Mart geroemd, die het bedrijf in staat stelt om een relatief hoge marge te verdienen op laaggeprijsde producten.

Mark Blakeslee, voeding-inkoper bij het Methodist Hospital, een ziekenhuis met duizend bedden in Houston, zegt dat hij al jaren goede zaken doet met US Foodservice. Hij bestelt er elk jaar voor enkele miljoenen, al dan niet via een inkooporganisatie voor ziekenhuizen zoals Premier of United Healthcare Consortium. ,,Als een van de weinige distributeurs stelt US Foodservice zich flexibel op. Als ik eens iets aparts wil bestellen dat ze niet in voorraad hebben, dan gaan ze voor je op zoek.''

Het uitgebreide distributienetwerk van US Foodservice (111 distributiecentra en 15.700 werknemers) stelt het bedrijf in staat hoge kortingen te eisen van producenten, zelfs van grote spelers als Dole (bananen, ananas), Procter & Gamble (levensmiddelen) en Kraft Foods (kaas, pastasauzen). Het `afknijpen' van fabrikanten is volgens consultant Barnard in deze wereld schering en inslag.

Professor Zeff wijt Aholds problemen niet zozeer aan de activiteiten van US Foodservice, maar veeleer aan de agressieve overnames die de afgelopen tien jaar onder leiding van topman Cees van der Hoeven in de VS zijn gedaan. ,,Het is geen toeval dat veel bedrijven die almaar andere bedrijven overnemen, er een dubieuze boekhouding op nahouden'', zegt hij. Zeff noemt als voorbeeld het industriële conglomeraat Tyco. ,,Het topmanagement van Tyco, weten we nu, intimideerde sommige overnamekandidaten dusdanig dat zij hun resultaten onderwaardeerden. Dan leek het alsof het bedrijf na de overname veel winstgevender was geworden. Er is geen bewijs dat dit bij Ahold aan de hand is, maar je weet het niet. Er kan van alles boven water komen.''