Pim Fortuyn en Mussolini

Toevallig heb ik zelf Pim Fortuyn ook vergeleken met Benito Mussolini. Dat was in december 2001, maanden voor de voorzitter van de VVD. Maar ik heb er anders dan hij nog geen strafklacht van het haatadvocaten-duo Hammerstein en Spong voor aan mijn broek gekregen. Integendeel, tot mijn verrassing beschouwde Fortuyn zelf de recensie als ,,positief''. Hij schreef dat in een e-mail aan een onbezoldigd medebestuurslid van een stichting voor een jaarlijkse talentenjacht onder bollebozen (Stichting Cognitief Talent). Die e-mail is mij later doorgestuurd. Ik herinnerde me dat toen ik gisteren weer die grijnzende koppen van het advocatenduo in Nova zag. Ze hebben een boekje gemaakt over hun strafklacht.

Mijn recensie van kerstavond ging niet over fascisme, maar over de hilarische Fellini-elementen in Fortuyns optreden. VVD-voorzitter Eenhoorn is historicus en kan hetzelfde hebben bedoeld. Het schijnt dat er om Mussolini in zijn begintijd ook heel wat werd afgelachen. Helaas is dat indertijd geëindigd in huilen. Dat is nu ook gebeurd, maar op een andere manier.

Voor het programma Business Class van zijn vriend Harry Mens had Fortuyn indertijd een farce-achtige nieuwjaarstoespraak gefabriceerd die vlak voor de kerst werd uitgezonden. Voor het portret van de koningin zette hij tot slot van de voorlezing van de velletjes zijn bril af en sprak hij de kijkers in falsetto-stem toe met ,,landgenoten''. Ik stelde indertijd vast dat het dolkomisch was en trok twee parallellen met Mussolini. Fortuyn schreef vlak daarop in zijn opgewekte e-mailtje dat hij het als een ,,positieve recensie'' beschouwde. Maar hij was het niet eens met mijn analyse dat zijn kwajongensachtigheid hem uiteindelijk stemmen zou kosten. Inderdaad had ik dat verkeerd gezien. Fortuyn kon zich veel veroorloven. Zijn vriend Roel in 't Veld voorzag indertijd diens dood. Maar wat was die vrijmoedigheid van indertijd vrolijk. Helaas is dat in dit land niet vol te houden. Het eindigt met totalitair gezinde izegrims die uitspraken die hen niet zinnen willen bestraffen. Ze moesten eens luisteren naar wat er zoal wordt gezegd bij verkiezingscampagnes in Duitsland, Frankrijk of Amerika. Daar wordt harder gevochten om de kiezer. Hier krijg je dagenlang discussie over de geoorloofdheid van het woord ,,leugenaar''.

Het kan best zijn dat Fortuyn zich later heeft opgewonden over sommige uitspraken die hem met de bezetter of met extreemrechts in verband brachten. Maar dan onderschatte hij zelf hoe impopulair de politici zichzelf daarmee maakten. Gisteren stelde Spong tevreden vast dat die partijleiders allemaal zijn opgestapt. Kennelijk vindt hij dat niet voldoende. Het was duidelijk dat de kiezers indertijd genoeg hadden van morele chantage. Bij iedere verwijzing naar de oorlog schoot Fortuyns populariteit met sprongen omhoog. Inmiddels zijn alle partijen flink opgeschoven in hun ideeën over immigratie en integratie.

Vrijmoedigheid is de zuurstof voor de democratie. Helaas is het niet de eerste keer dat degenen die dankzij de vrijheid omhoog zijn gekomen de vrijheid aan anderen willen ontzeggen. Het ergste is dat de haatadvocaten – die om een hoofdartikel ook de hele NRC-redactie aanklagen – door juridisering het vrije debat over de door hen gewraakte uitspraken verstikken. Mensen durven niet meer vrijelijk te debatteren over de juistheid van hun meningen toen, want dan krijgen ze de juridische Super en Hieper op hun dak. Het brengt mij in de verleiding om in De Bezetting te gaan bladeren voor een kwalificatie.

Ik was blij dat Boris Dittrich, net als Fortuyn indertijd, tegenover het duo in Nova opkwam voor het liberalisme en voor de vrijheid van het woord, want dat heeft het hypercorrecte D66 al in geen jaren meer gedaan. Volgens Dittrich wrijven de advocaten voormalig D66-leider De Graaf ook uitspraken aan die hij niet heeft gedaan. Demonisering dus. Dat zou me niet verbazen, want ik heb op tv al eerder tekenen van slordigheid door het haatduo gezien. Presentator Jeroen Pauw concludeerde te makkelijk dat het duo er niet over wilde praten omdat het ,,onder de rechter'' was. Komaan, waarom publiceren de heren dan dit boek en komen ze bij Nova? Waarom als journalist argumenten verzinnen om de heren niet door de mand te hoeven laten vallen? Waarom altijd dit heilige ontzag van presentatoren voor deze twee advocaten? Werkt hun intimidatie dan toch?