Internationale solidariteit gaat defensiebudget te boven

Vorig jaar was al duur. Meer dan 204 miljoen euro werd erin uitgegeven aan vredesoperaties, tegen 144 miljoen in 2001. Nederland was actief in Bosnië en Macedonië, in Kabul – waar het meedeed aan de vredesmacht ISAF – en het leverde een bijdrage aan operatie Enduring Freedom, de strijd tegen het terrorisme.

Dit jaar zal niet goedkoper worden. Want de internationale solidariteit die Nederland wil betonen is niet gratis. Het besluit van het kabinet om Patriot-luchtafweerraketten naar Turkije te sturen kost 15 à 20 miljoen euro. Met het verlengen van de missie in Kirgizië, vanwaar Nederlandse F-16's luchtsteun leveren aan Amerikaanse gevechtsoperaties in Afghanistan, is een bedrag van vergelijkbare grootte gemoeid. Het commando van de vredesmacht ISAF, die tot juni van dit jaar wordt geleid door het Duits/Nederlandse hoofdkwartier uit Münster, zal tussen de 45 en 50 miljoen euro extra kosten met zich meebrengen, zo wordt nu verwacht. Het langer in de Golf houden van een fregat kost ongeveer 5 miljoen.

Al dat geld hoeft Defensie, dat in het Strategisch Akkoord van het demissionaire kabinet nog een bezuiniging van 800 miljoen kreeg opgelegd, niet uit de eigen begroting te schrapen. `Additionele kosten' voor vredesoperaties worden betaald uit de Homogene Groep Internationale Samenwerking (HGIS), een grote pot waarin al het geld dat Nederland uitgeeft voor buitenlands beleid is geconcentreerd. Zo wordt uit de HGIS het lidmaatschap van de VN en de NAVO betaald, maar ook humanitaire noodhulp en ontwikkelingsprojecten. De omvang van HGIS ligt vast op 1,1 procent van het bruto nationaal product: voor 2003 was dat 5,4 miljard euro. De post voor vredesoperaties is echter wel eindig: voor 2003 is een bedrag voorzien van zo'n 118 miljoen euro.

Dat dit bedrag wordt overschreden staat wel vast. En dat betekent dat Financiën in begrotingen van andere ministeries, zoals Onderwijs of Sociale Zaken, geld zal moeten vinden om de operaties te betalen zoals vorig jaar al gebeurde. Om de Nederlandse bijdrage aan Enduring Freedom te bekostigen werd uit de `algemene middelen' 33,9 miljoen aan de HGIS toegevoegd.