Een volle tas met zorgen

Stond het vertrouwen in de economie al op recordlaagte, Ahold zorgt voor een nóg vollere tas met zorgen. Voor minder geld.

Als een schokgolf ging het nieuws dat Ahold kampt met boekhoudkundige onregelmatigheden de afgelopen twee dagen door de financiële markten. Maar niet alleen de beurskoersen worden er door ondermijnd. Ahold kan ook gevolgen hebben voor het vertrouwen in de economie. En dat is cruciaal voor het economisch herstel na twee jaar van malaise. Wantrouwende burgers sparen meer en besteden minder. Consumentenbestedingen maken een kleine tweederde uit van de economie.

Het vertrouwen van consumenten in de economie, dat door het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) maandelijks wordt gemeten, bevindt zich al op het laagste peil in ruim twintig jaar. Gisteren bleek dat het ook in februari onveranderd laag bleef.

De lijst van economische redenen is lang. De economie stokt, de huizenmarkt ziet er op zijn best wankel uit. De AEX-aandelenindex bereikte vanmorgen een nieuw dieptepunt van 251,77 punten. Er is sprake van licht koopkrachtverlies, de werkloosheid stijgt snel en er zijn grootscheepse bezuinigingen op til.

Ook de lijst van politieke thema's die het vertrouwen ondermijnen groeit. Niet alleen is er de dreigende oorlog in Irak, maar ook de toenemende verdeeldheid in het Westen over die oorlog. En in Den Haag wordt lang gedaan over de kabinetsformatie, hetgeen de indruk versterkt dat het land juist in onzekere tijden als deze, zonder effectief bestuur is.

De zaak-Ahold, die in het nieuws kwam na de meest recente meting van het consumentenvertrouwen, moet nog in de vertrouwensindex terechtkomen. Maar economen gaan er van uit dat Ahold ook het laatste restje zelfverzekerdheid zal wegnemen. ,,Mensen die aandelen hebben, reageren slecht op nieuws zoals dat rond Ahold, en op de dalende beurskoersen,'' zegt H. Berendsen, econoom bij de Rabobank. Maar ook het grote publiek is er gevoelig voor, schat hij in. ,,Het algemene beeld was er al één van kommer en kwel, en nu komt dit er óók nog bij.''

Econoom E. Bartsch van de zakenbank Morgan Stanley in Londen ziet het Ahold-effect vooral via de dalende aandelenkoersen terugkomen in het consumentenvertrouwen. Zij sluit een verdere Nederlandse daling van zowel het vertrouwen van consumenten als dat van bedrijven niet uit. ,,Zelfs Duitsland ziet er wat dat betreft rooskleurig uit als je het met Nederland vergelijkt.'' Bartsch denkt wel dat het lastig zal worden een Ahold-effect op het vertrouwen te isoleren van een mogelijke Irak-oorlog in maart. Zij vergelijkt het met de Amerikaanse Enron-affaire die in 2001 ook krap een maand na de aanslagen in New York en Washington losbrak. [Vervolg VERTROUWEN: pagina 17]

VERTROUWEN

Effect Ahold via de beurs

[Vervolg van pagina 1] Bartsch is vooral getroffen door het lage vertrouwen van ondernemers in Nederland. Dit `producentenvertrouwen' zakte over februari opnieuw, waar het over dezelfde periode in Duitsland bijvoorbeeld juist steeg. ,,Alles valt tegen. Van de orderontvangst tot het voorraadniveau van ondernemingen.'' Morgan Stanley heeft de Nederlandse economische groei voor 2003 dan ook zeer laag in de boeken staan.

Voorziet het Centraal Planbureau (CPB) nog een magere groei van 0,75 procent, Bartsch rekent op een zelfde soort stagnatie als in 2002. Berendsen van de Rabobank is positiever. De Rabobank rekent juist met een economische groei van 1,25 procent. En dat is weer hoger dan het CPB-scenario. De bank gaat bij zijn centrale scenario er van uit dat er relatief snel een aanval op Irak komt, en dat die voorspoedig verloopt.

Vraag wordt of de zaak-Ahold, hoe moeilijk die op dit moment ook uit de vertrouwenscijfers te destilleren zal zijn, beklijft. Berendsen stelt dat incidenten als Ahold voornamelijk doorklinken in de beoordeling van het economisch klimaat door consumenten – een van de deelvragen die het CBS aan consumenten stelt. Belangrijker voor het daadwerkelijke bestedingsgedrag is de bereidheid om aankopen te doen, en die is in de regel wat minder gevoelig voor kortstondige nieuwsschokken.

Daarom is het andere transmissiemechanisme – dat is: het effect van de koersdaling van Ahold met andere aandelen in het kielzog – ook van belang. Met een AEX-index die in nog geen drie dagen wederom tien procent verloor, kan het Ahold-effect daarom alsnog luid in het vertrouwen doorklinken.