Borsten als leesplankje

Een jaar hult Karin Smits zich in een T-shirt met een kopie van een actueel krantenartikel. De kunstenares wil een wandelend statement zijn: `Wat je aan hebt, draag je uit.'

Karin Smits heeft op maandag dikwijls een probleem: dan weet ze niet goed wat ze moet aandoen. De andere dagen van de week is dat geen punt. Ze trekt een nieuw wit T-shirt aan, met elke dag een krantenartikel uit NRC Handelsblad van de vorige avond daarop afgedrukt. Zes dagen van de week draagt ze een nieuw artikel, afgedrukt ter hoogte van haar borsten – soms op haar rug. Alleen niet op maandag, de dag na de kranteloze zondag.

,,Hoe vindt u dat nou, om een stuk op mijn borsten te lezen'', vraagt Karin Smits. Ik concentreer me op de tekst, luidt het antwoord. Maar hoe is het om zo bekeken te worden? ,,Die aandacht begint te wennen. Sommige mensen zetten zelfs hun leesbril op. En mijn borsten, ach ik zie ze zelf als een leesplankje. Ik geef toe: ik heb licht de schijn van exhibitionisme tegen.''

Ze begon op 3 januari en wil er tot eind 2003 mee doorgaan. In shirtjes met lange mouwen, korte mouwen of zonder mouwen. Ze mogen niet slobberen; dat komt de leesbaarheid niet ten goede.

Karin Smits (T-shirtmaatje `small') is een 36-jarige Nederlandse kunstenares die woont in het Belgische plaatsje Lixhe. Van oorsprong is ze schilderes. En nu is ze een wandelend statement. ,,Wat je aan hebt, draag je uit.'' Haar criteria bij de keuze van een artikel zijn ruim: ,,Het moet me boeien of shockeren, of het moet lachwekkend zijn. Het moet de moeite waard zijn om er een hele dag in rond te lopen. En om te zien hoe andere mensen reageren.'' Om deze respons gaat het. De artikelen kunnen over van alles gaan (,,liefst met een interessante kop erboven; die is de helft van mijn succes''), zolang ze maar niet op de opiniepagina's hebben gestaan. ,,Want die zijn al een reactie.''

Ze vraagt zich bij haar selectie niet af wie ze de volgende dag zal ontmoeten of waar ze zal zijn. ,,Ik doe mijn shirt 's morgens aan en trek het 's avonds uit, egaal waar ik naartoe moet.'' Bij een voordracht op een basisschool droeg ze een artikel over kinderporno. Toeval. In een restaurant keken gasten haar vreemd en soms afkeurend aan. Haar shirt meldde: `Terreur met voedsel dreigt'. ,,Ik was zelf totaal vergeten dat ik dat droeg.''

Het blijft niet bij het dragen van T-shirts. Elke avond gaat ze, met een blanco shirt in de tas, naar Maastricht, waar haar `sparringpartner' Mat Verberkt woont. Daar kiest ze een artikel uit de krant; Verberkt, die een bureau voor `culturele bedrijfsvoering en publiciteit' runt, zorgt er via zijn computer voor dat het stuk op het shirt wordt geprint. Bovendien geeft Verberkt, oud-journalist, zijn commentaar op het uitgekozen artikel, tikt dat uit, plakt er soms iets bij, en stopt het in een ordner. Elke dag weer.

Op 22 januari stond onder het kopje `V-teken in baarmoeder' een berichtje in de krant over de Mexicaanse president Fox die beweerde dat zijn ongeboren kleinzoon al in de baarmoeder het V-teken maakt. Verberkt drukte bij zijn reactie de eerste maten van Beethovens 5de af. Hij licht desgevraagd toe: ,,De eerste maat van Beethovens 5de is qua tact gelijk aan het morsesignaal voor V (Churchills V-teken) dat de BBC als station call gebruikte tijdens de uitzendingen in de Tweede Wereldoorlog.'' Onder de notenbalk noteerde hij: `Aahhhheh,.... Bach!' Een toespeling op mensen die doen alsof ze iets weten, en dan door de mand vallen.

Aan het eind van het jaar zullen er niet alleen ruim 300 T-shirts met krantenstukken zijn gefabriceerd, maar ook Verberkts reacties zijn geboekstaafd. Het gaat nog verder: Karin Smits vraagt dagelijks iemand die ze tegenkomt een foto van haar in het shirt-van-de-dag te maken. Ook die foto's worden bewaard. Bovendien schrijft ze elke avond in een dagboek een samenvatting op van de reacties die ze die dag hoorde. Op 9 januari had ze het bericht `India wil illegale Bengalen kwijt' gedragen. Een klein bericht met een groot getal: het ging om 15 miljoen Bengalen. Die avond noteerde ze: ,,Dit artikel werkt bij veel mensen op de lachspieren. Niet omdat het zo lollig is, want het is verre van komisch, maar omdat de aantallen zo absurd zijn dat je jezelf echt moet overtuigen dat dit werkelijk waar is en geen fictie verzonnen door een bizar brein.'' Juist omdat het geen soap is maar werkelijkheid, wil ze dat berichten doordringen, dat lezers ze niet ,,als een passieve zeef consumeren''.

Smits en Verberkt benaderen ook de ,,veroorzakers van het nieuws''. Zo heeft Fox een pakketje ontvangen met een T-shirt en daarop Verberkts bespiegeling over het V-teken van de Mexicaanse foetus. Reageert de president daarop en zo ja hoe? Ook dat is een onderdeel van het project, dat als werktitel `Selecties 2003' heeft gekregen. Het Persmuseum in Amsterdam is van plan hieraan later aandacht te besteden.

,,De weg die de dingen gaan, de toevalligheden. Dat boeit me. Ik ben nieuws-gierig'', zegt Karin Smits. Vandaag liep ze rond in een T-shirt waarop uit de krant van gisteren het bericht `Bende snijdt drugs uit overleden koerier' (pagina 3) was te lezen. ,,Dat vind ik zo van respectloosheid getuigen. Iemand die zichzelf tot body bag reduceert en dat anderen dan ook zo met hem omgaan.''

Interessant nieuws is er elke dag, denkt ze, en zo niet: ,,Dan draag ik gewoon een keer het weerbericht op mijn borst.''