`Belgen zijn beter in openbaar bestuur'

Het openbaar bestuur in Nederland moet ingrijpend worden gemoderniseerd, wil Nederland erin slagen om fraude, veiligheidsproblemen en de wachtlijsten in de zorg op te lossen. Daarbij moet de overheid zich richten op het uitvoeren van beleid in plaats van het bedenken van nieuwe regels. Intensieve invoering van informatie- en communicatietechnologie (ICT) is onontbeerlijk voor het slagen van deze modernisering.

Dat concludeert de `zelfbenoemde' commissie `Belgen doen het beter' in het gisteren gepresenteerde rapport Een kwestie van uitvoering. Deze commissie, waarin onder meer voormalig procureur-generaal Arthur Docters van Leeuwen, de burgemeesters Wim Deetman en Ivo Opstelten, hoogleraar bestuurskunde Roel in 't Veld en de Rotterdamse wethouder Marco Pastors participeren, publiceerde in december 2002 een opiniestuk in deze krant (`Daadkracht mag geen dode letter blijven') dat de opmaat vormde voor de bestuurlijke vernieuwing waartoe zij nu oproepen. In het gisteren verschenen rapport komen zij met concrete voorstellen voor deze omslag in denken en doen. De commissie heeft haar bevindingen ook aan de informateurs Donner en Leijnse voorgelegd.

Een van de veranderingen die de commissie bepleit is het benoemen van projectministers per maatschappelijk vraagstuk. Nog te vaak zorgt de `bestuurlijke complexiteit' ervoor dat samenwerking tussen departementen op veel terreinen bijna onmogelijk is. ,,De autonomie van de departementen belemmert een integrale aanpak van problemen en vernieuwingen'', zo constateert de commissie. De projectminister zou over de departementen en bestuurslagen heen over bevoegdheden en budgetten moeten beschikken.

Fraude in de sociale zekerheid kan aangepakt worden door bij buurland België te rade te gaan, want ,,nota bene de Belgen slagen er wel in de fraude aan te pakken''. In België heeft men daarvoor een `Kruispuntbank' ingesteld, een elektronisch netwerk voor gegevensuitwisseling dat functioneert als een intermediair tussen de lokale databases van instanties. Het is in België bij wet verboden om vragen aan burgers te stellen die al eerder door een andere overheidsorganisatie zijn gesteld; alle informatie is via het netwerk beschikbaar.

Volgens de commissie is het probleem in Nederland dat privacybescherming gebruikt wordt als argument om het koppelen van bestanden tegen te houden. Als ook in Nederland zou worden gekoppeld, levert dat volgens de commissie twee tot vier miljard euro winst op en kunnen de administratieve lasten dalen. In de zorg kan invoering van een gemeenschappelijke ICT-infrastructuur een groot aantal ziekenhuisopnames voorkomen. Vaak weten huisartsen niet wat een patiënt in een ziekenhuis voor behandeling heeft gekregen. ,,Een systematisch ontwikkelde ICT-structuur maakt het mogelijk dat de juiste informatie op de juiste plek kan komen en dat burgers en bedrijven zo min mogelijk formulieren hoeven in te vullen'', aldus de commissie.

Nieuw is het allemaal niet, zegt het rapport, de visies en analyses liggen er al jaren. ,,Dit rapport zou ook `een pleidooi om eindelijk een iets te doen' kunnen heten'', betoogde Docters van Leeuwen bij de presentatie. ,,Geen gloedvolle vergezichten, maar voor de hand liggende oplossingen en verbeteringen.''