Vertrouwen in bedrijfsleven ernstig geschaad

Het Financieele Dagblad

De crisis bij Ahold toont aan dat het vertrouwen in ondernemingen en ondernemers momenteel uiterst breekbaar is. Onregelmatigheden worden niet langer getolereerd. Niet door beleggers, niet door de wetgever, niet door de accountant. De grote schoonmaak, die in de Verenigde Staten al enige tijd was ingezet, is nu ook in Nederland begonnen.

Ahold staat niet op zichzelf. Vlak voor het weekeinde moest automatiseerder Getronics een winstwaarschuwing en een bestuurswissel melden. Beide dossiers vertonen overeenkomsten. Bij Ahold staat vast dat de controlerende accountants zaken hebben geconstateerd waar zij niet voor willen tekenen. Er rest de commissarissen dan niets anders dan ingrijpen en schoon schip maken. [...]

Acute geldnood heeft Ahold niet, omdat er een nieuwe kredietlijn met de huisbanken is afgesproken. [...]Wel zal de winstgevendheid verder onder druk komen te staan, omdat de financieringslasten stijgen en omdat de onderhandelingspositie naar leveranciers verslechtert.

Erger dan de rechtstreekse financiële consequenties is de teloorgang van het vertrouwen. Het krediet van bestuursvoorzitter Cees van der Hoeven en daarmee Ahold was al niet hoog, na een aantal onthullingen over vreemde boekhoudmethodes een jaar geleden. Na de jongste feiten is de weg naar de kapitaalmarkt definitief afgesloten en is Ahold aangewezen op de banken. Zij zullen het supermarktconcern dwingen tot vermindering van de schuldpositie middels verkoop van bedrijfsonderdelen.

De vraag is in hoeverre de Ahold-crisis de rest van de financiële wereld raakt.[...] Tot nu hebben 6 van de 24 AEX-fondsen resultaten gepubliceerd die door de accountant zijn gecontroleerd. In het kielzog van Ahold werden gisteren banken en verzekeraars mee omlaag gezogen. Dat illustreert dat het vertrouwen in ons financiële systeem in het geding is.

Trouw

Vorig jaar waren het vooral Amerikaanse bedrijven die ten onder gingen aan financiële schandalen, veroorzaakt door frauderende managers die met veel te hoge winstcijfers kwamen, die ook nog door gerenommeerde accountantsbedrijven werden gedekt. Schandalig genoeg, maar het was Amerika en het bleef een `ver-van-ons-bed-show', die niet direct het Nederlandse bedrijfsleven aantastte.

Dat laatste is nu totaal anders. [...] Ahold nota bene. Albert Heijn van oudsher. Neerlands degelijke kruidenier, [...] een baken van vertrouwen. Ook en vooral voor de kleine belegger, die wars is van veel risico nemen, en in het betrouwbare Ahold een veilige haven zocht voor zijn beleggingen. Inmiddels is de koers van het Ahold-aandeel met ruim zestig procent gekelderd en zijn twee topmannen bij het bedrijf vertrokken.

Dat laatste kan ook niet anders, bij hen ligt de eindverantwoordelijkheid en zij kunnen het broodnodige vertrouwen in het bedrijf niet meer herstellen. Natuurlijk zal verder onderzocht moeten worden wat er fout is gegaan, en hoe het kan dat Aholds accountantsbureau, Deloitte & Touche, gedurende die twee jaren niets heeft gemerkt. En misschien is de `waan van de jaren negentig', toen ook voor Ahold `overnemen' belangrijker werd dan `ondernemen', aan te wijzen als mede-oorzaak van falend beleid en falend toezicht bij de directie. Echte schuldigen zijn misschien moeilijk aan te wijzen, en de vraag rijst hoe het bedrijf zich dan wel staande had moeten houden in een wereld die roept om vergroting van marktaandeel.

de Volkskrant

[...] Net als bedrijven Numico en Getronics heeft Ahold moeite de schuldenlast te dragen van overnames overzee. Maar door de boekhoudaffaire is de reputatie van het bedrijf nog eens extra geschaad. Dat heeft z'n effect op de beurskoers, en daarmee op het vermogen geld te lenen. Misschien wordt Ahold gedwongen delen van het bedrijf te verkopen. Volgens enkelen dreigt zelfs het gevaar van een vijandige overname.

Ook de beurskoersen van grootaandeelhouders als ING en Fortis krijgen forse tikken mee. [...] Beleggers stellen zich inmiddels de vraag: welk bedrijf volgt? Blijft Aegon, ook zo'n voormalige Amerikaganger, goed overeind? [...]

Het boekhoudschandaal maakt duidelijk dat het toezicht op de financiële verslaglegging van bedrijven ernstig tekort schiet. Op het ministerie van Financiën ligt een plan het toezicht op de jaarrekeningen onder te brengen bij de Autoriteiten Financiële Markten (FM), voorheen STE. Maar het wetsontwerp is er nog niet, met als gevolg dat geen enkele instantie feitelijk toezicht houdt. Onderzoek naar de onrechtmatigheden bij de verslaglegging door Ahold moet noodgedwongen uit de VS komen. Aan die pijnlijke situatie moet snel een einde komen. Toezicht kan niet elke fraude voorkomen, maar er gaat tenminste een disciplinerende werking van uit.

Bestuursvoorzitter Van der Hoeven en financieel bestuurder Meurs zijn terecht opgestapt.[...] Zij zitten nu thuis met hun vergaarde miljoenen aan opties. Dat is troost die de vele kleine beleggers in Ahold zullen moeten missen.

De Telegraaf

Ahold is diep gevallen. De voormalige ster blijkt een rotte appel die onvoldoende zijn risico's heeft afgedekt en waar grote fraude kon voortwoekeren. Het vertrek van de topman Van der Hoeven was onontkoombaar. [...]

Internationaliseren is een trend geweest in het bedrijfsleven waaraan Nederlandse bedrijven volop hebben meegedaan. Helaas echter blijken veel bedrijven zichzelf onvoldoende te hebben voorbereid op het bezit van buitenlandse dochters. Dat zijn grove fouten van het management die terecht hebben geleid tot het wegsturen van veel bestuurders.

Treurig is dat bij Ahold vooral dat het concern pas na jaren de fraude bij de Amerikaanse dochter US foodservice heeft ontdekt. De controle van het management en de accountant faalde hopeloos.

Aholds diepe val moet een les zijn voor het hele bedrijfsleven. Wie zich zo slecht voorbereid in buitenlandse avonturen stort, vraagt om problemen.

Groei van een onderneming door aankopen is mooi onder voorwaarde dat er voldoende controle is. Die simpele les is men bij Ahold vergeten.

Algemeen Dagblad

Wat alleen in de Verenigde Staten leek te kunnen, kan dus ook hier. Anderhalf jaar na het geruchtmakende faillissement van het Amerikaanse energieconcern Enron, heeft Nederland zijn eigen boekhoudschandaal. [...]

Niet alleen bij de financiële incrowd had Ahold succes. Als volksaandeel moet Ahold alleen KPN laten voorgaan. Tien jaar geleden kreeg de nu vertrokken Van der Hoeven de klanten bovendien massaal aan het beleggen via de bekende zegeltjes. Zo'n 137.000 klanten nemen deel in het AH Vaste Klanten Fonds, dat de helft van zijn vermogen in Ahold-aandelen belegt. De enorme koersval treft zo honderduizend gezinnen.

Maar ook elders zal de val van de Ahold-top nog lang nadreunen. Want het geval staat niet op zich. Numico en Getronics, dat vrijdag de directie aan de kant zette, worstelen nog met de naweeën van te grote overnames.

KPN en Laurus ontsnapten de afgelopen jaren maar net aan faillissement. Directeuren worden inmiddels blijkbaar makkelijk aan de kant geschoven door commissarissen die toezicht op hen houden. Maar dan is het natuurlijk al te laat.

Het is hoog tijd dat de manier waarop bedrijven worden bestuurd en gecontroleerd, nu nog vaak door een old boys network van commissarissen, wordt aangepast aan de eisen en risico's van deze tijd. Door strengere regelgeving moeten aandeelhouders meer informatie en meer zeggenschap krijgen.